7-1.jpg

سندروم تخمدان پلی کیستیک (Polycystic Ovary Syndrome) که اصطلاحا PCOS نامیده می­‌شود، یک بیماری زنانه است که بر سطح هورمون­‌های آن­ها اثر می­‌گذارد. در بدن زنان مبتلا به این بیماری، مقادیر بیش از حد طبیعی هورمون­‌های مردانه وجود دارد که این عدم تعادل باعث بروز مشکلاتی در قاعدگی و باروری آن­ها خواهد شد. سندورم تخمدان پلی کیستیک باعث رشد موهای زائد در صورت و بدن زنان شده و ممکن است طاسی سر با الگوی مردانه را به دنبال داشته باشد. قرص‌­های جلوگیری از بارداری و دارو­های دیابت می­‌توانند این به هم خوردگی هورمونی را بهبود دهند. در ادامه به طور مفصل درباره این عارضه صحبت می­‌کنیم.

 

سندروم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

PCOS عارضه­‌ای مرتبط با هورمون­‌هاست که زنان در سنین باروری (حدود ۱۵ تا ۴۴ سال) را درگیر می­‌کند. بین ۲/۲ تا ۷/۲۶ زنان در جوامع مختلف دچار این بیماری می‌­شوند، اما بسیاری از آن­ها از وجود آن بی‌­خبرند. این مشکل در بخش زیادی از زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک هرگز شناسایی و پیگیری نمی‌­شود. تخمدان­‌ها مهم‌­ترین اندام­‌های تولید مثل در زنان هستند که هورمون­‌های استروژن و پروژسترون را تولید می‌­کنند. تخمدان­‌ها علاوه بر هورمون‌­های زنان، مقداری هورمون آندروژن هم ترشح می­‌کند که یک هورمون مردانه است.

دو تخمدان در بدن زنان وجود دارد که محل ذخیره سازی تخمک هستند. هر ماه یک تخمک از یکی از تخمدان­‌ها آزاد می­‌شود و سیکل قاعدگی زنان را شکل می‌­دهد. تخمک آزاد شده می‌­تواند بارور شود و سلول تخم را تشکیل دهد و فرآیند بارداری آغاز گردد؛ در غیر این صورت قاعدگی رخ می­‌دهد. دو هورمون FSH و LH تخمک­‌گذاری را کنترل می‌­کنند. FSH تخمدان را به تولید فولیکول (کیسه حاوی تخمک) تحریک می‌­کند و سپس LH باعث می­‌شود تا تخمک بالغ، آزاد شود.

بیشتر بخوانید: عوارض بارداری با چسبندگی رحم

تخمدان پلی کیستیک از آن جهت “سندروم” نامیده می­‌شود که دارای مجموعه‌­ای از علائم است. سه مورد از مهم‌­ترین و اصلی­‌ترین نشانه­‌های آن عبارتند از:

از طرف دیگر، در این بیماری تعداد زیادی کیسه کوچک حاوی مایعات، درون تخمدان ایجاد می‌­شود که به آن­ها “کیست” گفته می‌­شود. واژه “پلی کیستیک” به معنی وجود تعداد زیادی از این کیسه‌­هاست. این کیسه‌­ها در واقع فولیکول‌­هایی حاوی تخمک نابالغ هستند. این تخمک‌­ها هرگز به اندازه کافی بالغ نمی‌­شوند که تخمک‌­گذاری را تحریک کنند. عدم تخمک گذاری، سطح هورمون استروژن، پروژسترون، FSH و LH را تغییر می‌­دهد. در این حالت سطح استروژن و پروژسترون کمتر از حد معمول است، در حالی که سطح آندروژن به بیش از مقدار نرمال می‌­رسد. هورمون‌های مردانه اضافه چرخه قاعدگی را مختل می­‌کنند؛ به همین جهت زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک به شکل بی‌­نظم و دفعات کمتر پریود می‌­شوند. اولین بار آنتونیو والیسنری، پزشک ایتالیایی در سال۱۷۲۱ علائم این بیماری را تشریح کرد.

علت ایجاد سندروم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

پزشکان هنوز علت قطعی ایجاد این بیماری را نمی‌­دانند. آن­ها معتقدند که مقادیر بالای هورمون­‌های مردانه، مانع تولید نرمال هورمون­‌های زنانه و ایجاد تخمک به صورت طبیعی هستند. ژن‌­ها، مقاومت به انسولین و التهاب، همگی با تولید بیش از حد آندروژن ارتباط دارند:

 ژنتیک

تحقیقات نشان داده‌­اند که داشتن سابقه خانوادگی نقش مهمی در ابتلای فرد به سندروم تخمدان پلی کیستیک دارد. این احتمال وجود دارد که مجموعه‌­ای از ژن­‌ها –نه فقط یک ژن  خاص- در ایجاد این بیماری موثر باشند.

مقاومت به انسولین

حدود ۷۰ درصد زنان مبتلا به PCOS به انسولین مقاومت دارند؛ به این معنی که سلو‌ل‌­های آن­ها نمی‌­توانند به درستی از انسولین استفاده کنند. انسولین هورمونی است که در پانکراس تولید می‌شود و به بدن کمک می‌­کند تا از قند موجود در غذاها برای تامین انرژی استفاده کند. وقتی سلول‌­ها نتواند به درستی از انسولین استفاده کنند، تقاضای بدن برای این هورمون افزایش یافته و پانکراس برای جبران، انسولین بیشتری تولید می‌­کند. این انسولین اضافی، محرک تولید هورمون‌­های مردانه در تخمدان­‌هاست. چاقی اصلی‌­ترین عامل مقاومت به انسولین است. این چاقی و مقاومت به انسولین در کنار هم می‌­توانند دیابت نوع ۲ را ایجاد کنند.

التهاب خفیف

مقداری التهاب در زنان مبتلا به PCOS وجود دارد. التهاب به معنی وجود گلبول­‌های سفید بیش از حد طبیعی خون است که در مقابله با عفونت نقش دارند. التهاب می­‌تواند تخمدان پلی کیستیک را برای تولید هورمون آندروژن تحریک کند. اضافه وزن هم در ایجاد التهاب نقش دارد. وجود التهاب ناشی از سندروم تخمدان پلی کیستیک ممکن است منجر به ایجاد مشکلات قلبی و عروقی شود.

شایع‌­ترین علائم سندروم تخمدان پلی کیستیک کدام است؟

نشانه­‌های این بیماری در برخی از افراد از اولین دوره‌­های قاعدگی آشکار می‌­شود، اما برخی دیگر فقط زمانی که دچار اضافه وزن شدند یا در بارداری مشکل پیدا کردند متوجه وجود این بیماری می‌­شوند. شایع‌­ترین علائم PCOS عبارتند از:

قاعدگی نامنظم

کمبود تخمک گذاری، از ریزش مخاط رحم در هر ماه جلوگیری می‌­کند. بعضی از زنان مبتلا به این بیماری کمتر از ۸ بار در سال پریود می‌­شوند یا فواصل بین تخمک گذاری آن­ها بیش از ۳۵ روز طول می­‌کشد. به دلیل تجمع و ضخیم شدن پوشش داخلی رحم به دلیل تاخیر در قاعدگی، ممکن است این افراد قاعدگی­‌های سنگین و خون‌ریزی بیش از حدی را تجربه ­کنند.

 رشد مو در بدن

بیش از ۷۰ درصد زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک، دچار رشد غیر طبیعی مو در صورت، سینه، شکم و پشت می­‌شوند. رشد بیش از حد مو، “هیرسوتیسم” نامیده می‌­شود.

 آکنه

هورمون­‌های مردانه می‌­توانند پوست را چرب‌­تر از حد معمول کنند که این مسئله ممکن است به ایجاد آکنه در مناطقی مثل صورت، قفسه سینه و بالای کمر منجر شود.

طاسی با الگوی مردانه

با افزایش غیر طبیعی هورمون‌­های مردانه در زنان، موی سر نازک شده و ریزش مو ایجاد می‌شود.

 تیرگی پوست

افراد مبتلا به این بیماری دچار لکه‌­های تیره در چین­‌های بدن مانند کشاله ران، گردن و زیر پستان­‌ها می‌­شوند.

اضافه وزن

حدود ۸۰ درصد زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک به اضافه وزن یا چاقی دچارند.

افسردگی

تغییرات هورمونی ممکن است در بعضی از زنان به اختلالات روحی مانند افسردگی منجر شود.

 

آکنه، یکی از علائم سندروم تخمدان پلی کیستیک
تغییرات هورمونی باعث تغییر در روحیه نیز می‌شود.

 

اثرات جانبی سندروم تخمدان پلی کیستیک بر بدن کدامند؟

داشتن آندروژن بالاتر از سطح طبیعی می­‌تواند بر قدرت باروری و سایر جنبه­‌های سلامتی شما تاثیر بگذارد.

ناباروری

برای باردار شدن باید تخمک گذاری رخ دهد. در زنانی که به طور منظم تخمک گذاری نمی­‌کنند، تعدادی زیادی از تخمک­‌ها که قادر به باروری هستند، آزاد نمی‌­شوند. این بیماری یکی از عمده‌­ترین دلایل ناباروری در زنان است.

بیشتر بخوانید: رحم اجاره‌ای چیست

 سندروم متابولیک

حدود ۸۰ درصد زنان مبتلا به PCOS دارای اضافه وزن یا چاقی هستند. دو عامل چاقی و تخمدان پلی کیستیک، خطر ابتلا به قند خون بالا، فشار خون بالا و کلسترول بالا را افزایش می‌­دهند. ترکیب این سه مشکل، “سندروم متابولیک” نامیده می­‌شود که خطر ابتلا به بیماری‌­های قلبی، دیابت و سکته را افزایش می‌­دهد.

آپنه خواب

آپنه خواب باعث مکث‌­های مکرر تنفسی در طول شب می‌­شود که اختلال خواب را به دنبال دارد. آپنه خواب در خانم‌­هایی که اضافه وزن دارند، بیشتر دیده می‌­شود؛ به خصوص اگر مبتلا به PCOS هم باشند. خطر بروز آپنه خواب در زنان چاق مبتلا به PCOS حدود ۵ تا ۱۰ درصد بیشتر از سایر افراد است.

سرطان اندومتر

به دنبال تخمک گذاری، پوشش داخلی رحم از بین می­‌رود. اگر هر ماه تخمک گذاری انجام نشود، این پوشش در دیواره رحم باقی می‌­ماند و منجر به ضخیم شدن دیواره رحم می­‌شود. افزایش ضخامت رحم یکی از دلایل ابتلا به سرطان اندومتر است.

دیابت بارداری یا فشار خون بالای ناشی از بارداری، استئوهپاتیت غیر الکلی (التهاب شدید کبد ناشی از تجمع چربی در آن)، اختلالات خوردن و خون‌ریزی غیر طبیعی رحم از سایر عوارض سندروم تخمدان پلی کیستیک هستند.

سندروم تخمدان پلی کیستیک چه طور تشخیص داده می‌شود؟

معمولا اگر در زنی دو عامل از سه عامل زیر مشاهده شود، پزشک احتمال ابتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک می‌­دهد:

  • سطح آندروژن بالا
  • چرخه قاعدگی نامنظم
  • وجود کیست در تخمدان­‌ها

پزشک در کنار بررسی این عوامل، باید از وجود آکنه، رشد موهای زائد و افزایش موزن در بیمار نیز مطلع شود. معاینه لگن هم می‌­تواند یکی از راه‌­های شناسایی تخمدان پلی کیستیک یا سایر بیماری‌­های مرتبط با دستگاه تناسلی باشد. پزشک از طریق معاینه واژن، رشد غیر عادی دیواره رحم را بررسی می­‌کند.

نتیجه آزمایش خون هم می­‌تواند از طریق بررسی میزان هورمون­‌های مردانه، به تشخیص بهتر این بیماری کمک کند. هم­چنین بررسی سطح کلسترول خون، انسولین و تری گلیسرید هم برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری­‌های مرتبط با مشکلات قلبی و دیابت موثر است. معمولا پزشکان در کنار معاینه بالینی و آزمایش خون، انجام سونوگرافی را هم برای تشخیص سندروم تخمدان پلی کیستیک ضروری می‌­دانند. در سونوگرافی از امواج صوتی برای یافتن فولیکول‌­های غیر طبیعی و سایر مشکلات در رحم و تخمدان استفاده می‌­شود.

سندروم تخمدان پلی کیستیک چه تاثیری در بارداری دارد؟

سندروم تخمدان پلی کیستیک چرخه قاعدگی طبیعی را قطع و بارداری را دشوار می­کند. بین ۷۰ تا ۸۰ درصد از زنان مبتلا به PCOS دارای مشکلات باروری هستند. این بیماری، هم ­چنین خطر ابتلا به عوارض بارداری را نیز افزایش می‌­دهد. زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک دو برابر بیشتر از سایر زنان در معرض زایمان زودرس هستند. علاوه بر این، خطر سقط جنین، ابتلا به دیابت بارداری و فشار خون بالا در این زنان بیشتر است. با این حال روش‌­هایی وجود دارد که به بهبود وضعیت تخمک گذاری و بارداری مناسب کمک می­‌کنند. کاهش وزن و قند خون در زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک می‌­تواند احتمال داشتن یک بارداری سالم را افزایش دهد.

آیا رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی در درمان PCOS موثر است؟

درمان این بیماری معمولا با تغییر در سبک زندگی مانند کاهش وزن، رژیم غذایی و ورزش آغاز می­‌شود. از دست دادن تنها ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن، می‌­تواند به تنظیم چرخه قاعدگی و بهبود علائم سندروم تخمدان پلی کیستیک کمک کند. کاهش وزن هم­چنین باعث بهبود سطح کلسترول خون، کاهش انسولین و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیابت می­‌شود. هر رژیمی که به فرد در کاهش وزن کمک ­کند می‌­تواند منجر به این تغییرات در بدن شود. با این حال برخی از رژیم­‌های غذایی مزایایی نسبت به سایر رژیم‌­ها دارند. مطالعات مقایسه رژیم‌­های غذایی برای درمان PCOS نشان می­‌دهد که رژیم‌­های کم کربوهیدرات هم برای کاهش وزن و هم کاهش سطح انسولین موثر هستند. اثر گذاری رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پایین که بیشتر کربوهیدرات مورد نیاز بدن را از طریق میوه­ها، سبزیجات و غلات کامل دریافت می­‌کند، در تنظیم چرخه قاعدگی از سایر رژیم‌­های غذایی موثرتر است.

مطالعات متعددی نشان داده‌­اند که ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط، حداقل سه روز در هفته می­‌تواند به کاهش وزن زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک کمک کند. کاهش وزن با ورزش باعث بهبود تخمک گذاری و سطح انسولین در بدن می‌­شود. ورزش و رژیم غذایی مناسب به بیمار کمک می­‌کند تا بهتر بتواند وزن خود را کاهش دهد و خطر ابتلا به دیابت و مشکلات قلبی را به حداقل برساند. برخی تحقیقات به اثر بخشی طب سوزنی در بهبود مبتلایان به PCOS پرداخته‌­اند، اما هنوز نمی‌­توان با اطمینان کامل در این زمینه صحبت کرد.

رایج‌­ترین روش‌­های درمانی در بهبود بیماران مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک کدامند؟

پزشکان معمولا برای درمان افراد مبتلا به این بیماری از مجموعه‌­ای از روش‌­های زیر استفاده می‌­کنند:

 مصرف داروهای جلوگیری از بارداری

مصرف روزانه استروژن و پروژسترون می­تواند به تنظیم و تعادل هورمون‌­های بدن کمک کند، تخمک گذاری را تنظیم کرده و علائمی مثل رشد موهای زائد را کاهش دهد. از دیگر نقش‌­های این هورمون­‌ها در بدن، کاهش خطر ابتلا به سرطان اندومتر است.

 مصرف متفورمین

متفورمین دارویی است که برای درمان بیماری دیابت نوع ۲ تجویز می­‌شود. تحقیقات نشان داده که مصرف این دارو در کنار کاهش وزن، تاثیر ورزش و رژیم درمانی را در بیماران مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک افزایش می­‌دهد.

 مصرف کلومیفِن

کلومیفن دارویی برای باروری است که می‌­تواند به زنان بارداری که به PCOS مبتلا هستند کمک کند. با این حال این دارو احتمال دو قلوزایی و بارداری­‌های متعدد را افزایش می‌­دهد.

عمل جراحی

در صورتی که سایر روش‌­های درمانی در این زمینه با شکست مواجه شوند، می‌­توان به کمک جراحی این عارضه را برطرف کرد. پزشک پس از بررسی شرایط موجود، تصمیم به انجام جراحی و شیوه انجام آن خواهد گرفت.

در صورت مشاهده چه علائمی باید به پزشک مراجعه کرد؟

  • زمانی که در عادت ماهانه فرد اختلالی مانند تاخیر، بی نظمی یا قطع شدن ایجاد شده و فرد اطمینان دارد که باردار نیست.
  • زمانی که رشد موهای زائد بدن زیاد و غیر عادی شده است.
  • بیش از ۱۲ ماه از اقدام به بارداری گذشته، اما هنوز بارداری رخ نداده است.
  • علائم مرتبط با دیابت مثل تشنگی یا گرسنگی بیش از حد، تاری دید یا کاهش وزن غیر طبیعی در فرد وجود داشته باشد.

 

جمع بندی

سندروم تخمدان پلی کیستیک می‌­تواند چرخه قاعدگی را مختل و بارداری را دشوار کند. مقادیر بیش از حد و غیر طبیعی هورمون‌­های مردانه به مشکلاتی مثل رشد موهای زائد در صورت و بدن منجر می‌­شود. تغییر در سبک زندگی اولین روش درمانی است که پزشکان برای بهبود بیماران توصیه می­‌کنند. کاهش وزن از طریق رژیم غذایی مناسب و ورزش­‌های هوازی می­‌تواند علائم سندروم تخمدان پلی کیستیک را کاهش داده و احتمال بارداری را افزایش دهد. در صورت عدم موفقیت در این روش یا برای اثرگذاری بیشتر تغییر سبک زندگی، استفاده از دارو هم توصیه می‌شود. قرص‌­های جلوگیری از بارداری و متفورمین هم می­‌توانند چرخه قاعدگی را به حالت طبیعی برگردانده و علائم PCOS را تسکین دهد.

آگاهی زنان نسبت به علائم این بیماری می­‌تواند در تشخیص و درمان زودهنگام آن موثر باشد. گرچه این بیماری در بسیاری از جوامع نسبتا شایع است، اما بسیاری از زنان، تنها پس از شکست در باردار شدن، برای تشخیص و درمان این عارضه اقدام می­‌کنند. توصیه می‌­شود که افراد پس از مشاهده علائم اولیه با یک پزشک متخصص در این خصوص مشورت کنند تا در صورت نیاز، انجام آزمایش و سونوگرافی برای بررسی بیشتر وضعیت آنان تجویز شود. استفاده از مشاوره آنلاین و گفت‌­و­گوی تلفنی، تصویری یا متنی با پزشک متخصص یکی از ساده‌­ترین و ارزان­‌ترین را‌ه­‌های موجود است. برای این کار می‌­توانید با مراجعه به سایت و یا اپلیکیشن مشوِرَپ، درخواست مشاوره آنلاین خود را ثبت و با یکی از پزشکان متخصص زنان و زایمان این سامانه به شکل دلخواه خود گفت‌­و­گو کنید. پزشک وضعیت شما را بررسی کرده و در صورت نیاز به معاینه حضوری یا انجام آزمایشات ویژه، شما را به مراکز درمانی ارجاع خواهد داد. دسترسی به پزشکان مشوِرَپ بسیار آسان بوده و در ۲۴ ساعت شبانه روز و در تمامی روزهای هفته در دسترس شماست.

با مشوِرَپ امن و آسان مشورت کن.

سوالات متداول

سندروم تخمدان پلی کیستیک

A

سندروم تخمدان پلی کیستیک چه طور تشخیص داده می‌شود؟

سطح آندروژن بالا، چرخه قاعدگی نامنظم، وجود کیست در تخمدان­‌ها ۳ عامل اصلی در تشخیص می‌باشد.

Load More

منابع

healthline.com

mayoclinic.org


مقاله1.jpg

چسبندگی رحم به تشکیل بافت زخم (اسکار) در دیواره داخلی رحم گفته می‌­شود و برای درمان این عارضه باید به متخصص زنان مراجعه کرد. قسمت داخلی رحم به بادکنکی شبیه است که دیواره‌­های جلو و عقب آن صاف در برابر هم قرار دارند. این بخش با بافتی به نام آندومتر پوشیده شده است. آندومتر در سلامتی و باروری یک زن نقش اساسی دارد. در دوران قاعدگی، لایه سطحی آندومتر فرو می‌­ریزد و خونریزی قاعدگی آغاز می‌­شود. زمانی که یک زن باردار می‌­شود، سلول تخم در بافت آندومتر کاشته می­‌شود. آسیب یا عفونت آندومتر ممکن است به پوشش داخلی آن آسیب بزند و باعث چسبندگی (بافت اسکار) بین دیواره‌های داخلی رحم شود.

اصطلاح علمی که برای توصیف چسبندگی داخل رحم استفاده می‌­شود “سندرم آشرمن” نام دارد. در چسبندگی رحم، زخم‌­هایی نقش دارند که ممکن است از نوارهای نازک به صورت خفیف یا نوارهای ضخیم‌­تر تشکیل شده باشند. در موارد شدید این عارضه، ممکن است انسداد یا تخریب جزئی یا سوراخ شدن حفره داخلی رحم رخ دهد که در هر صورت عوارض متعددی را در پی خواهد داشت.

 

تشخیص چسبندگی رحم
تصویر رحمی که چسبندگی دارد

بیشتر بخوانید: تست پاپ اسمیر چگونه انجام می شود؟

دلایل ایجاد چسبندگی رحم

معمولا سطوح رحم، حفره شکم و لوله‌­های رحمی لغزنده هستند. این مسئله باعث می‌­شود تا اعضای بدن بتوانند به راحتی در کنار هم جای گیرند. در صورتی که این بافت لغزنده به دلایلی آسیب ببیند، چسبناک می­‌شود و ممکن است باعث چسبیدن اندام‌­ها به یکدیگر شود. شایع­‌ترین علت ایجاد چسبندگی رحم، آسیب رحم به دنبال یک عمل جراحی است. این عمل جراحی اتساع و کورتاژ (Dilation and Curettage) یا اصطلاحا D&G نامیده می­شود. D&G یک روش جراحی سرپایی است که طی آن دهانه یا گردن رحم کشیده شده و محتوای بافت رحم به وسیله ابزاری مخصوص برداشته می­‌شود. از این روش برای بررسی و تشخیص مشکلات رحمی مثل خونریزی‌­های سنگین یا پاکسازی رحم بعد از سقط جنین استفاده می­‌شود. سایر علل احتمالی ایجاد چسبندگی رحم، عفونت­‌های شدید لگن، برداشت فیبروم رحمی به وسیله جراحی، عمل سزارین و فرسایش آندومتر هستند. فرسایش آندومتر روشی برای از بین بردن یا قطع کردن پوشش داخلی رحم بیمار است. این روش معمولا برای زنانی توصیه می­‌شود که قاعدگی­‌های بسیار سنگینی دارند. پس از انجام فرسایش آندومتر، خونریزی قاعدگی کمتر شده یا کاملا از بین می‌­رود.

به طور کلی احتمال چسبندگی رحم در افرادی که سابقه یکی از موارد زیر را داشته‌­اند، بالاتر از سایرین است:

  • خون‌ریزی شدید پس از زایمان
  • سقط جنین عمدی یا اجباری
  • بیوپسی آندومتر
  • تشکیل اسکار در ناحیه بخیه پس از انجام عمل سزارین
  • جفت دفع نشده پس از زایمان
  • برداشتن فیبروم و میوم رحم به وسیله عمل جراحی

بیشتر بدانید: تست کرونا در منزل

چسبندگی رحم چه نشانه‌­هایی دارد؟

زنی که چسبندگی رحمی دارد، ممکن است هیچ علامت و نشانه خاصی را تجربه نکند. اما گاهی اوقات زنان مبتلا به این عارضه، مشکلات قاعدگی مثل قاعدگی کم یا قطع شدن آن را تجربه می‌کنند. چسبندگی رحم در بعضی از زنان باعث نازایی یا سقط جنین می­‌شود. هم­چنین ممکن است در زمان زایمان، به دلیل لانه گزینی غیر طبیعی جفت، عوارض خاصی را تجربه کنند. اگر زخم ایجاد شده در رحم به طور جزئی یا کامل جریان خون قاعدگی را مسدود کند، درد لگن یا قاعدگی دردناک رخ می­‌دهد.

بیشتر بخوانید: بهتربن زمان برای دادن آزمایش خون بارداری

به طور خلاصه می­‌توان علائم و نشانه‌­های چسبندگی رحم را به این شکل بیان کرد:

  • آندومتریوز
  • سقط جنین مکرر
  • تغییرات دوره قاعدگی مانند بی نظمی، کاهش یا قطع شدن خون‌ریزی
  • احساس درد در هنگام رابطه جنسی
  • احساس گرفتگی و درد رحم در زمان قاعدگی همراه با خون‌ریزی خفیف یا عدم خون‌ریزی
  • ناباروری بدون دلیل مشخص
  • جفت تهاجمی
احساس گرفتگی و درد رحم در زمان قاعدگی همراه با خون‌ریزی خفیف یا عدم خون‌ریزی
احساس گرفتگی و درد در رحم نشانه ای از چسبندگی رحمی است

انواع چسبندگی رحم

چسبندگی رحم با توجه به شدت اسکار و وسعت ناحیه چسبیده، به سه دسته قابل تقسیم است:

چسبندگی خفیف رحم

در این مرحله، چسبندگی­‌ها از نوع سایشی بوده که کمتر از یک سوم رحم را درگیر کرده است.

 چسبندگی متوسط رحم

در این مرحله که معمولا با قاعدگی کم مشخص می‌­شود، چسبندگی ضخیم بوده و تا دو سوم رحم را درگیر می­‌کند.

چسبندگی شدید رحم

در این مرحله معمولا قطع قاعدگی روی می‌­دهد و چسبندگی بیش از دو سوم حفره رحم را در بر گرفته است.

بیشتر بخوانید: علت درد زیر شکم

چگونه می­‌توان چسبندگی رحم را تشخیص داد؟

تشخیص این مشکل، بسیار مهم و حیاتی است. چون هر چه زودتر تشخیص و درمان صورت گیرد، شانس بهبودی، بارداری و زایمان موفق پس از آن بالاتر می‌­رود. از سوی دیگر احتمال بازگشت چسبندگی در افرادی که در مراحل اولیه درمان شده‌­اند، کمتر از افرادی است که چسبندگی شدید را تجربه کرده‌­اند. چهار روش برای تشخیص چسبندگی رحم در زنان وجود دارد:

هیستروسکوپی

هیستروسکوپی دقیق‌­ترین و استانداردترین روش برای ارزیابی چسبندگی‌­های داخل رحمی است. در این روش وسیله‌­ای شبیه به تلسکوپی نازک و روشن از طریق دهانه رحم به آن وارد می‌­شود تا پزشک بتواند مستقیما داخل رحم را ببیند. این کار در مطب یا اتاق عمل امکان پذیر است.

بایوپسی اندومتریال

در این روش از پوشش داخلی و مخاط رحم نمونه گیری می­‌شود تا از نظر وجود بافت و سلول‌­های غیر طبیعی مورد بررسی قرار گیرد.

هیستروسالپینگوگرام (HSG)

یکی از روش­‌های غربالگری مفید برای تشخیص چسبندگی داخل رحم، هیستروسالپینگوگرافی است. HSG یک روش است که طی آن اشعه ایکس به داخل رحم تابانده می‌­شود تا شکل داخل رحم و جداره‌­ها و منافذ آن دیده شود.

سونوهیستروگرافی (SHG)

سونوهیستروگرافی هم از روش‌­های مناسب برای شناسایی چسبندگی رحم است. طی این عمل، محلول آب نمکی مشابه مایعات بدن از طریق دهانه رحم به آن تزریق می­‌شود و به کمک دستگاه سونوگرافی، حفره رحم بررسی می­‌شود.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی روشی است که در آن شکاف کوچکی در شکم ایجاد می­‌کنند.  سپس یک لوله کوچک روشن همراه با دوربین از آن طریق وارد بدن می­‌شود. این روش تنها راه تشخیص آندومتریوز است. از لاپاراسکوپی برای درمان چسبندگی رحم هم می‌­توان استفاده کرد. بنابراین اگر پزشک این شیوه را برای تشخیص چسبندگی رحم انتخاب کند، هم‌زمان با تشخیص می‌­تواند به درمان چسبندگی نیز بپردازد و نیاز به انجام دو عمل جراحی نیست.

لاپاراسکوپی یکی از روش های تشخیص چسبندگی رحم
لاپاراسکوپی یکی از روش های تشخیص چسبندگی رحمی

 

بیشتر بخوانید : افسردگی بعد از زایمان

درمان چسبندگی رحم

اگر چسبندگی رحم خفیف بوده و اختلالی در قاعدگی و زندگی طبیعی بیمار ایجاد نکرده باشد و یا بیمار، دیگر قصد بارداری نداشته باشد، ضرورتی برای درمان نیست. اما در صورتی که چسبندگی از نوع متوسط و شدید بوده و سلامتی بیمار را تهدید کند، درمان مناسب باید انجام شود.

درمان چسبندگی رحم به شیوه هیستروسکوپی متداول‌­ترین روش است. در صورتی که بافت اسکار نازک باشد، از هیستروسکوپ مخصوص برای برش بافت اسکار استفاده می‌­شود. اما در صورت ضخیم بودن و تراکم شدید بافت اسکار، پزشک با استفاده از قیچی این بافت را جدا می­‌کند. گاهی از سونوگرافی حین انجام هیستروسکوپی و برای هدایت جداسازی بافت اسکار استفاده می‌­شود. این کار اغلب نیاز به بیهوشی دارد، اما در بعضی از شرایط در مطب پزشک هم قابل انجام است. در موارد شدید، ممکن است به بیش از یک عمل جراحی برای از بین بردن چسبندگی نیاز باشد. دوره نقاهت پس از هیستروسکوپی کوتاه است و معمولا زنان پس از انجام آن می­‌توانند به منزل بروند. در صورت نیاز از داروهای مسکن برای کاهش دردهای احتمالی پس از هیستروسکوپی استفاده می­‌شود.

برای پیشگیری از چسبندگی رحم مجدد پس از درمان چه باید کرد؟

مهم‌­ترین کار پس از درمان چسبندگی رحم، جلوگیری از تشکیل مجدد بافت اسکار پس از برداشته شدن است. روش‌­های متعددی برای این کار وجود دارد و پزشک، با توجه به شرایط بیمار یکی از آن‌­ها را انتخاب می‌­کند. چند نمونه از رایج­‌ترین روش‌­های جلوگیری از چسبندگی مجدد رحم عبارتند از:

هیستروسکوپی مجدد

در برخی از موارد پزشک تصمیم می­‌گیرد که یک تا دو هفته بعد از هیستروسکوپی، دوباره این کار را انجام دهد. هدف از این کار حصول اطمینان از عدم تشکیل مجدد بافت اسکار است.

 استروژن درمانی

گاهی برای سرعت بخشیدن به بازسازی پوشش داخل رحم و جلوگیری از ایجاد اسکار، می‌­توان از استروژن خوراکی به طور موقت استفاده کرد.

قرار دادن بالون داخل رحم

گاهی پزشک بلافاصله پس از حذف اسکار و به منظور جلوگیری از تشکیل مجدد بافت اسکار، یک بالون مخصوص برای داخل رحم قرار می‌­دهد.

بایوپسی اندومتریال

در این روش به کمک نمونه برداری از بافت و مخاط رحم وجود هر نوع بافت و سلول غیر طبیعی در این ناحیه را شناسایی می­‌کنند.

نقش چسبندگی رحم در بارداری

می‌­تواند از طریق جلوگیری از تماس تخمک با اسپرم یا ناتوانی دیواره رحم برای جای گزینی سلول تخم، از باردار شدن زن جلوگیری کند. چسبندگی  باید به موقع درمان و دوره نقاهت طبق توصیه­‌های پزشک پشت سر گذاشته شود. پس از درمان هم برخی از زنان دچار قطع قاعدگی می­‌شوند. بارداری‌­هایی که پس از درمان اتفاق می‌­افتند، به احتمال زیاد با سقط جنین، زایمان زودرس، خون‌ریزی در سه ماهه سوم و یا اتصال غیر طبیعی جفت به دیواره رحم مواجه می­‌شوند.

احتمال بارداری موفق پس از درمان با نوع و میزان چسبندگی ارتباط دارد. پس از درمان چسبندگی خفیف تا متوسط، معمولا افراد دوره طبیعی قاعدگی را تجربه می­‌کنند و احتمال موفقیت بارداری در آن­ها بین ۷۰ تا ۸۰ درصد است. این احتمال در بین بیماران مبتلا به چسبندگی شدید رحم حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد و گاهی کمتر است. چون در این نوع چسبندگی، پوشش آندومتر با تخریب گسترده‌­تری مواجه شده است. زنانی که دچار آسیب شدید آندومتر هستند پس از درمان بهبود نمی‌­یابند؛ اما می‌­توانند با توجه به سالم بودن تخمک‌­ها، از روش‌­های دیگری مانند رحم اجاره‌­ای (مادر جایگزین) یا فرزندخواندگی استفاده کنند.

چسبندگی رحم در زنانی که قصد بارداری دارند بسیار مهم است. تشخیص دقیق این بیماری نیاز به پیگیری بیمار و دانش کافی پزشک متخصص دارد. هر چه اقدامات لازم برای درمان چسبندگی رحم، زودتر صورت گیرد، احتمال درمان و بازگشت به زندگی طبیعی مانند قاعدگی نرمال و احتمال باردار شدن بیشتر است. برای دسترسی به پزشک متخصص و دریافت راهنمایی­‌های لازم در این زمینه می‌­توانید همین حالا اقدام کنید. شما می‌­توانید بدون نیاز به مراجعه حضوری و به صورت آنلاین با پزشک مورد نظر خود گفت‌­و­گو کرده و اطلاعات لازم را درباره پیگیری مشکل خود از او دریافت کنید. می­‌توانید از طریق اپلیکیشن مشوِرَپ علاوه بر تماس آنلاین با پزشک خود، برای مراجعه حضوری و معاینه‌­های لازم هم برنامه‌­ریزی کرده و نوبت دریافت کنید. همین حالا به وب­سایت و اپلیکیشن مشوِرَپ مراجعه و درخواست مشاوره پزشکی  خود را ثبت کنید تا در کوتاه­‌ترین زمان ممکن پزشکان مجرب این سامانه با شما تماس بگیرند.

پرسش‌های متداول

چسبندگی رحم و نقش آن در بارداری

A

چسبندگی رحم چیست؟

به تشکیل بافت زخم (اسکار) در دیواره داخلی رحم گفته می‌­شود.

A

دلایل ایجاد چسبندگی رحمی چیست؟

معمولا سطوح رحم، حفره شکم و لوله‌­های رحمی لغزنده هستند. این مسئله باعث می‌­شود تا اعضای بدن بتوانند به راحتی در کنار هم جای گیرند. در صورتی که این بافت لغزنده به دلایلی آسیب ببیند، چسبناک می­‌شود و ممکن است باعث چسبیدن اندام‌­ها به یکدیگر شود. شایع­‌ترین علت ایجاد چسبندگی رحم، آسیب رحم به دنبال یک عمل جراحی است.

A

چسبندگی رحم چه نشانه‌­هایی دارد؟

زنی که چسبندگی رحمی دارد، ممکن است هیچ علامت و نشانه خاصی را تجربه نکند. اما گاهی اوقات زنان مبتلا به این عارضه، مشکلات قاعدگی مثل قاعدگی کم یا قطع شدن آن را تجربه می‌کنند.

A

سونوهیستروگرافی (SHG) چیست؟

سونوهیستروگرافی هم از روش‌­های مناسب برای شناسایی چسبندگی رحم است. طی این عمل، محلول آب نمکی مشابه مایعات بدن از طریق دهانه رحم به آن تزریق می­‌شود و به کمک دستگاه سونوگرافی، حفره رحم بررسی می­‌شود.

A

برای درمان چسبندگی رحم به چه دکتری مراجعه کنیم؟

شما می‎‌توانید متخصص زنان ‌و زایمان مشوِرَپ گفت‌و‎گو کرده و از آن‎ها راهنمایی بگیرید.

Load More

 

منابع

www.reproductivefacts.org

www.verywellfamily.com

arm.coloradowomenshealth.com

maryamhospital.ir

 


سامانه مشاوره روانشناسی آنلاین مشوِرَپ با گلچین کردن زبده‌ترین متخصصان توانسته بستر امنی را فراهم کند.
با استفاده از این سامانه هم‌میهنان داخل و خارج کشور قادر خواهند بود در هر ساعت از شبانه روز مشاوره آنلاین بگیرند.
تنها ملزومات برای مشاوره گرفتن داشتن گوشی هوشمند، اتصال اینترنت و صرف هزینه‌ای مقرون به صرفه است.