توصیه‌های کاربردی برای درمان زردی نوزاد

مرداد ۱, ۱۴۰۰ 0
زردی-نوزاد.jpg

تولد نوزاد، یکی از شیرین‌ترین و به‌یادماندنی‌ترین رخدادهای زندگی پدر و مادرهاست. اما گاهی اوقات ممکن است، این شیرینی با برخی اتفاقات ناخوشایند همراه شود. زردی نوزاد در همان روزهای ابتدای تولد، یکی از این اتفاقات است که اگر شیوه برخورد با آن را بدانیم، سختی‌هایش قابل کنترل خواهد شد. پیش از هر چیز باید بدانید که ابتلای نوزادان به زردی، اتفاقی متداول و رایج است. بنابراین اگر به شما گفتند نوزادتان زردی دارد، آه و شیون به راه نیندازید. البته اگر مادری را دیدید که به خاطر زردی نوزادش مانند ابر بهار اشک می‌ریزد، تعجب نکنید؛ احتمالا این مادر مبتلا به افسردگی پس از زایمان است و زردی تنها بهآن‌های شده برای سرازیر شدن اشک‌هایش!

گاهی اوقات، زردی به پس از تولد، به حدی بالاست که پزشک متخصص ترجیح می‌دهد، فرزند نو رسیده را چند روزی بیشتر در بیمارستان نگه دارد. شاید دوری از نوزاد و آمد و رفت مادر تازه زایمان کرده به بیمارستان برای شیر دادن به او، سخت و آزاردهنده باشد، اما بهتر است با تشخیص پزشکان مخالفت نکنید. حال اگر می‌خواهید اطلاعات بیشتری درباره این مشکل و درمان آن داشته باشید، در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.


علت زردی نوزاد

احتمالا یکی از پرسش‌هایی که همان ابتدا به ذهنتان می‌رسد علت زردی است؛ حتی ممکن است این موضوع ذهن زنان باردار در آستانه زایمان را نیز حسابی درگیر کند. زمانی که بیلی‌روبین خون نوزاد بیش از حد معمول باشد، سلول‌های قرمز خون، هنگام تجزیه، رنگدانه‌های زرد تولید می‌کنند. همین رنگدانه‌های زرد هستند که باعث می‌شوند، پوست نوزاد زرد به نظر بیاید. اما چرا این اتفاق می‌افتد؟

موضوع این است که چه کودکان و چه بزرگسالان این بیلی‌روبین را در خون خود دارند، اما کبد به سراغ آن می‌رود و به حسابش می‌رسد، در ادامه هم دستگاه گوارش و روده‌ها به کار می‌افتند و بیلی‌روبین مزاحم را دفع می‌کنند. اما از آنجایی که کبد نوزاد هنوز به تکامل نرسیده و همچنان در حال کامل شدن است، شاید نتواند تمام وظایف خود را به خوبی انجام دهد. بنابراین نمی‌تواند بیلی‌روبین اضافی را دفع کند و این اتفاق، به صورت زردی خود را نشان می‌دهد.

اما چه عواملی احتمال ابتلای نوزاد به زردی را افزایش می‌دهند؟ تولد زودتر از موعد، یکی از اصلی‌ترین دلایل ابتلای نوزاد به زردی است، زیرا همان‌طور که گفته شد، کبد هنوز کامل نشده و نمی‌تواند وظیفه خود را انجام دهد. دومین عامل، شیر نخوردن به اندازه کافی است؛ نوزادی که به راحتی پستان را قبول نمی‌کند یا نوزادی که هنوز شیر مادرش از پستان جاری نشده، نمی‌تواند بیلی‌روبین را دفع کند و دچار زردی می‌شود. و در نهایت سازگار نبودن گروه خونی مادر و نوزاد (یکسان نبودن RH خون مادر و نوزاد) نیز باعث بروز این بیماری خواهد شد.

از دیگر عواملی که باعث زردی می‌شوند، می‌توان به کبودی نوزاد هنگام تولد (یا خونریزی‌های دیگر او)، مشکلات کبدی، عفونت، کمبود آنزیم و ناهنجاری در گلبول‌های قرمز اشاره کرد.

علائم زردی نوزاد

علائم زردی نوزاد
نوزادی که دچار زردی می‌شود، پوست صورت و سفیدی چشم‌هایش رنگ زرد به خود می‌گیرند

برخی از والدین، خصوصا آن‌هایی که برای اولین بار صاحب فرزند شده‌اند، درباره نوزادشان به شدت نگران هستند. یکی از نگرانی‌های آن‌ها درباره زردی است؛ آن‌ها به طور مرتب نوزاد را چک می‌کنند تا ببینند به زردی مبتلا شده است یا خیر. اگر شما هم از این دست والدین هستید، برای تشخیص زردی باید به برخی علائم توجه کنید. علائم زردی در بیشتر موارد، بین ۲ تا ۴ روز پس از زایمان خود را نشان می‌دهد و از آن روز است که باید به دنبال زرد شدن پوست نوزاد بگردید. سطح بیلی‌روبین، ۳ تا ۷ روز پس از تولد به بیشترین حد خود می‌رسد. برای تشخیص راحت‌تر این کار را انجام دهید:

به آرامی انگشتتان را روی سطح پوست نوزاد بکشید، اگر رد انگشتتان روی پوستش زرد شد، نوزاد مبتلا به زردی است. ضمنا سفیدی چشم نوزاد هم رنگ زرد به خود می‌گیرد که تشخیص بیماری را آسان‌تر می‌سازد.

گاهی اوقات تشخیص زرد بودن یا نبودن پوست نوزاد کار ساده‌ای نیست. ممکن است هر یک از اطرافیان در این باره، نظر متفاوتی داشته باشند. همین ضد و نقیض‌گویی‌ها ممکن است بیشتر والدین را نگران کند. بنابراین اگر پزشک تشخیص دهد، در این زمان آزمایش تست میزان بیلی‌روبین تجویز می‌شود. اگر پزشک بیلی‌روبین موجود در خون نوزاد را بالا ارزیابی کند، باید به سراغ درمان رفت. میزان طبیعی بیلی‌روبین به وزن نوزاد بستگی دارد اما در کل اگر میزان آن در آزمایش به ۱۶ برسد، بستری شدن نوزاد در بیمارستان ضروری است.

در بلاگ بخوانید: مصرف انبه در بارداری

درمان زردی نوزاد

در بیشتر موارد، زردی نوزاد، خود به خود، خوب می‌شود. اگر نوزاد شما روزی ۸ تا ۱۲ بار، از شیر مادر تغذیه کند، به احتمال زیاد، طی روزهای آینده بهبود می‌یابد. اما در صورتی که زردی همچنان ادامه داشته باشد، درمان شروع می‌شود. رایج‌ترین درمان آن، فوتوتراپی است؛ در این روش از نور برای تجزیه بیلی‌روبین نوزاد استفاده می‌شود.

برای استفاده از فوتوتراپی نوزاد بدون لباس و تنها با پوشک (و البته چشم‌بند مخصوص نوزاد)، روی تخت مخصوص قرار می‌گیرد و نوری آبی به بدنش تابانده می‌شود. با این درمان گلبول‌های قرمز جایگزین خون آسیب‌دیده خواهند شد، ضمنا گلبول‌های قرمز، افزایش و سطح بیلی‌روبین کاهش می‌یابد. پس از این درمان است که کم‌کم پوست نوزاد، رنگ طبیعی خود را بازخواهد یافت.

در بلاگ بخوانید: علت کم شدن شیر مادر

دستگاه زردی نوزاد

دستگاه زردی نوزاد
دستگاه زردی نوزاد یا دستگاه فوتوتراپی، دستگاهی است که با تاباندن نور آبی، این بیماری را درمان می‌کند

در صورتی که آزمایش خون، بیلی‌روبین موجود در خون نوزادتان را بالا نشان می‌دهد، می‌توانید به سراغ استفاده از دستگاه زردی بروید. همان‌طور که بالاتر گفتیم،دستگاه فوتوتراپی، دستگاهی است که نوری آبی به بدن او می‌تاباند. این نور به مرور گلبول‌های قرمز خون را افزایش می‌دهد و میزان بیلی‌روبین را پایین می‌آورد.

شما برای استفاده از این دستگاه می‌توانید با مشورت پزشک و اجازه او، آن را برای مدتی کوتاه (مثلا ۲۴ ساعت) اجاره کرده و در خانه استفاده کنید. به این ترتیب مجبور نخواهید بود که دلبندتان را از خود دور کرده و به بیمارستان ببرید.

در بلاگ بخوانید:  بهترین زمان از شیر گرفتن کودک دختر

نحوه استفاده از دستگاه زردی نوزاد

نحوه استفاده از دستگاه فوتوتراپی به این ترتیب است که ابتدا لباس‌هایش را از تنش دربیاورید و اجازه دهید تنها پوشک به پایش باشد. سپس چشم‌بند مخصوص نوزاد را به چشمش بزنید و او را روی تخت مخصوص، داخل دستگاه قرار دهید. بعد چراغ آن را روش کنید و اجازه دهید، چند ساعتی نوزاد زیر این نور بماند. این کار را چند بار در روز تکرار کنید.

پس از استفاده از دستگاه فوتوتراپی، زردی نوزاد در ظاهرش تا حد زیادی کم می‌شود؛ اما اگر هنوز تردید دارید که دلبندتان زردی دارد یا نه، می‌توانید آزمایش خون را تکرار کنید، اگرچه انجام آزمایش خون برای نوزاد کار خوشایندی نیست.

به خاطر داشته باشید هنگام استفاده از دستگاه یا بعد از آن، لباس زرد به تن نوزاد نباشد زیرا انعکاس نور مانع از تشخیص دقیق رنگ پوست او می‌شود.

در بلاگ بخوانید: بهترین آنتی بیوتیک برای سینوزیت

عوارض استفاده از دستگاه زردی نوزاد

از آنجایی که والدین همیشه نگرانی‌هایی درباره نوزادشان دارند، احتمالا یکی از دغدغه‌هایشان هم عوارض استفاده از دستگاه فوتوتراپی است. عوارض دستگاه به عوامل مختلفی نظیر طول موج لامپ استفاده شده در دستگاه فوتوتراپی، مدت زمان قرار گرفتن نوزاد در دستگاه و… بستگی دارد.

از اصلی‌ترین عوارض استفاده از این دستگاه هم می‌توان به اسهال شدن نوزاد، بثورات روی پوست شکم، کم آب شدن بدن، گرما و کلافگی نوزاد اشاره کرد.

برای پیشگیری از این عوارض باید اقداماتی انجام دهید. مثلا هر بار بیش از ۲ ساعت، نوزاد در داخل دستگاه نباشد؛ در واقع هر ۲ ساعت نوزاد را از زیر دستگاه خارج کرده و مدتی بعد مجددا این کار را تکرار کنید. دیگر اینکه پس از خارج کردن نوزاد از زیر دستگاه به او شیر دهید. چشم او را با چشم‌بند بپوشانید. و اگر در فصل تابستان در حال استفاده از این دستگاه هستید، آن را در محلی قرار دهید که کمی باد خنک کولر یا پنکه به نوزاد بخورد تا کلافه نشود.

در بلاگ بخوانید: بیماری آدیسون چیست؟

زردی نوزاد ۲۰ روزه

تخمین زده می‌شود که نوزاد عموما بین دو تا سه هفته پس از تولد، از شر زردی راحت شود. اما خب همیشه هم همین‌طور نیست. گاهی اوقات زردی برای نوزاد بیشتر از این مدت دوام پیدا می‌کند و ممکن است والدین شاهد زردی نوزاد ۲۰ روزه خود باشند. در این حالت، استفاده از فوتوتراپی برای نوزاد توصیه می‌شود. حتی ممکن است پس از فوتوتراپی هم به یک باره، زردی از بین نرود اما تا حد زیادی از شدت آن کاسته خواهد شد.

زردی نوزاد یک ماهه

زردی نوزاد یک ماهه هم موضوع دور از انتظاری نیست؛ در واقع احتمالا بخش عمده زردی از بین رفته اما هنوز آثاری از آن باقی است. اما اگر زردی در این زمان هنوز شدید است، باید به فکر درمانی جدی باشید. در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید و در صورت نیاز به درمان‌هایی نظیر فوتوتراپی روی بیاورید.

زردی نوزاد چهل روزه

زردی نوزاد چهل روزه هم مانند نوزاد یک ماهه نگران‌‌کننده نیست، در صورتی که میزان آن کم باشد. در واقع اگر آزمایش خون، وجود بیلی‌روبین در خون را تایید کند اما میزان آن بالا نباشد، به احتمال زیاد نوزاد در مراحل پایانی درمان است و به زودی بهبودی کامل حاصل می‌شود. در برخی از موارد دیده شده که زردی اندک نوزاد تا دو ماهگی ادامه داشته و از آن پس به طور کلی از بین رفته است.

اگر در این ایام میزان و شدت زردی زیاد نباشد، جای نگرانی نیست و همان‌طور که گفته شد نوزاد در آخرین مراحل بیماری است. اما چنان‌چه شدت زردی زیاد است به طوری که همه افراد آن را تشخیص می‌دهند، مراجعه به پزشک ضروری است.


عوارض زردی نوزاد

سطح بالای بیلی‌روبین در خون باعث بروز زردی شدید می‌شود؛ در این حالت عوارض زردی عبارتند از: بی‌حالی، مشکل در بیدار شدن از خواب، گریه بسیار شدید، ضعف در مکیدن شیر، قوس عقب گردن و بدن و تب.

همه این عوارض برای نوزاد مضر است؛ در واقع آن‌ها می‌توانند خودشان عاملی برای کند شدن بهبودی نوزاد باشند. به عنوان مثال، ضعف در مکیدن شیر و کم شیر خوردن که از عوارض زردی است، بهبودی او را نیز به تاخیر می‌اندازد زیرا خوردن شیر از اولین روش‌ها برای درمان زردی است.

علاوه بر این اگر زردی درمان نشده و شدت هم بیابد و به مدت طولانی ادامه داشته باشد، رشد مغزی، ذهنی و جسمی نوزاد را با اختلال مواجه می‌کند. بنابراین اگر زردی فرزند شما شدید است، آن را دست کم نگیرید و به فکر درمان جدی آن باشید.

درمان زردی نوزاد در خانه

طبیعتا بسیاری از پدر و مادرها، دلشان نمی‌آید نوزاد چند روزه‌شان را برای درمان زردی به بیمارستان بسپارند. از سوی دیگر بالا بودن بیلی‌روبین خون نوزاد و پایین نیامدن آن در طولانی مدت، ممکن است عوارض فراوانی مانند تاخیر در رشد او را با خود به همراه داشته باشد. از این رو درمان زردی مربوط به نوزاد در خانه، یکی از رایج‌ترین شیوه‌هایی است که در این دوران در پیش گرفته می‌شود.

اما برای درمان خانگی زردی چه باید کرد؟ پیشتر هم گفتیم که بهترین کار، شیر دادن به نوزاد در دفعات متعدد است؛ سعی کنید ۸ تا ۱۲ بار در روز، به نوزادتان شیر بدهید، به واسطه همین شیر خوردن احتمالا تا حد زیادی میزان بیلی‌روبین کاهش می‌یابد.

راه حل دیگر دادن قطره ترنجبین به نوزاد است؛ بنا بر تجویز پزشک این قطره را به نوزاد بدهید. احتمالا به تدریج نتیجه آن را مشاهده خواهید کرد. رژیم غذایی مادر هم بهتر است سرشار از آب، میوه‌ها و سبزیجات باشد تا بهبودی هر چه سریع‌تر حاصل شود.

در صورتی که این شیوه‌های درمانی تاثیری نداشتند، بهتر است از دستگاه فوتوتراپی برای کاهش میزان بیلی‌روبین خون او استفاده کنید.

ترنجبین برای زردی نوزاد

بنابر توصیه پزشکان، بهترین خوراکی برای نوزادان تا شش ماهگی، فقط و فقط شیر مادر است؛ حتی نیاز نیست به نوزاد آب هم بدهید. در راستای همین توصیه‌ها، بهترین خوراکی برای کاهش بیلی‌روبین و از میان رفتن زردی، همان شیر مادر است. اما طب سنتی بر این باور است که ترنجبین برای این مشکل مفید است و استفاده از آن به بهبود سریع‌تر زردی کمک می‌کند.

از آنجایی که ترنجبین ضرری برای نوزاد ندارد، می‌توانید از آن برای برطرف شدن زردی فررزندتان استفاده کنید. اما بهتر است به جای استفاده از ترنجبین به شکل سنتی، قطره آن (بیلی‌ناستر) را که به شکل بهداشتی در داروخانه‌ها موجود است به نوزاد بدهید. اگر برای این کار تردید دارید، می‌توانید نظر پزشکتان را در این زمینه جویا شوید.

آب انار برای زردی نوزاد

آب انار برای زردی نوزاد
یکی از خوراکی‌هایی که در طب سنتی برای کاهش زردی توصیه می‌شود، آب انار است

به همان ترتیب که برخی از افراد، ترنجبین را برای کاهش زردی نوزاد توصیه می‌کنند، گروهی نیز بر این باورند که آب انار برای زردی خوب است. اما از آنجایی که ممکن است آب انار ترش و اسیدی باشد و به معده در حال تکمیل نوزاد آسیب بزند، به طور جدی از مصرف آن اجتناب کنید.

اگر به استفاده از توصیه‌های طب سنتی برای درمان زردی اصرار دارید، همان قطره ترنجبین انتخاب بهتری است. علاوه بر این، به جای اینکه آب انار را به نوزاد بدهید، بهتر است آن را مادر بنوشد و از طریق شیر به فرزندش منتقل کند.

اگر زردی نوزاد طولانی شود

دلایل متعددی نظیر عفونت ادراری، کم‌کاری تیروئید و… باعث طولانی شدن دوران زردی  می‌شوند. اگر زردی طولانی شود، یعنی بیش از ۲ یا ۳ هفته طول بکشد، روش‌های درمانی نظیر استفاده از دستگاه فوتوتراپی و عوض کردن خون نوزاد پیشنهاد می‌شود. اما بهتر است خودتان در این باره قضاوتی نداشته باشید و کار را به کاردان یعنی پزشک متخصص اطفال بسپارید. چنان‌چه زردی مربوط به نوزاد بیشتر از حد معمول طول بکشد، او را نزد پزشک ببرید تا بهترین درمان را به شما پیشنهاد بدهد.

آیا زردی نوزاد همان یرقان است؟

شاید برایتان این پرسش پیش بیاید که آیا زردی نوزاد همان یرقان است؟ بله زردی همان یرقان است، اما زردی مربوط به نوزاد راحت‌تر و سریع‌تر از یرقان بزرگسالان به پایان می‌رسد. اگرچه زردی یا یرقان، بیماری شایعی بین نوزادان است اما آن را به هیچ‌وجه دست کم نگیرید و به فکر درمانش باشید.

و در پایان

همان‌طور که گفته شد، زردی نوزاد، بیماری رایجی در میان این کوچولوهای تازه رسیده است. بنابراین اگر نوزادتان زردی دارد، دست و پایتان را گم نکنید. حتی اگر همان ابتدا پس از زایمان زردی مشخص نباشد، ممکن است در روزهای بعد نشانه‌های آن دیده شود، که در آن زمان هم شروع درمان ضروری است. چنان‌چه درجه زردی بالا باشد و درمانی صورت نگیرد، ممکن است عوارض جبران‌ناپذیری را با خود به همراه داشته باشد، بنابراین به همان اندازه که درباره زردی نباید دستپاچه شوید، به همان اندازه هم نباید آن را دست کم بگیرید.

پس از به پایان رسیدن زردی و درمان کامل نوزاد، تغییرات را در دلبندتان مشاهده می‌کنید. علاوه بر اینکه، چهره او رنگ طبیعی و خوشایند خود را پیدا می‌کند و بیشتر از پیش خواستنی می‌شود، روند رشد و وزن‌گیریش هم بهبود خواهد یافت.

 

سوالات متداول

زردی نوزاد چیست؟

بیماری رایجی است که بسیاری از نوزادان پس از تولد به آن مبتلا می‌شوند. اگر زردی به سرعت تشخص داده و درمان شود، نگران‌کننده نیست. دلیل اصلی ابتلای نوزاد به زردی، کامل نشدن کبد اوست؛ با رشد نوزاد، کبدش هم کامل شده و عوارضی از این دست، از بین خواهد رفت.

زردی نوزاد باید چند باشد؟

زردی مربوط به نوزاد یا همان عدد بیلی‌روبین که در آزمایش خون مشخص می‌شود، تا حد زیادی به وزن او بستگی دارد. مثلا بیلی‌روبین ۱۳ برای یک نوزاد دو کیلویی زیاد است اما همین عدد برای نوزادی که وزنش به ۳ کیلوگرم رسیده، نگران‌کننده نیست. اما اگر بیلی‌روبین نوزاد به ۱۶ برسد، باید در بیمارستان بستری شود تا این عدد کاهش پیدا کند.

از کجا بفهمیم زردی نوزاد خوب شده است؟

از بین رفتن آثار رنگ زرد روی پوست، مهم‌ترین نشانه در تشخیص بهبودی زردی است. اما اگر تشخیص این موضوع همچنان برایتان سخت است، می‌توانید مجددا از آزمایش خون استفاده کنید. از آنجایی که گرفتن خون از دست نوزاد کمی دردناک است، توصیه می‌شود به آزمایشگاهی مراجعه کنید که از کف پای نوزاد نمونه خون بگیرند.

برای زردی نوزاد چه چیزی خوب است؟

نوزاد با خوردن شیر مادر به مرور بهبود پیدا می‌کند. اگر تاثیری نداشت، فوتوتراپی توصیه می‌شود. برخی از طرفداران طب سنتی نیز، استفاده از قطره ترنجبین را توصیه می‌کنند. اگرچه تاثیر این داروی گیاهی به اثبات نرسیده اما از آنجایی که بی‌ضرر است، می‌توانید آن را هم با اجازه پزشک امتحان کنید.

ماه آخر بارداری چه بخوریم که بچه زردی نگیرد؟

هنوز مطالعه علمی خاصی انجام شده که بگوید خوردن یا نخوردن چه چیزهایی باعث جلوگیری از ابتلای نوزاد به زردی می‌شود. اما در طب سنتی توصیه می‌شود، از زیاده‌روی در خوردن خوراکی‌هایی که طبع گرم دارند، پرهیز کنید. ضمنا نوشیدن عرقیاتی مثل عرق کاسنی و شاتره هم برای ماه آخر بارداری توصیه می‌شود. طبیعی است که در نوشیدن این عرقیات نیز باید اعتدال را رعایت کنید و با پزشکتان مشورت کنید تا دچار مشکل نشوید.

زردی نوزاد چقدر طول می کشد؟

زردی مربوط به نوزاد عموما طی ۲ تا ۳ هفته، از بین خواهد رفت. اما اگر نشانه‌های زردی از بین نرفت یا کاهش پیدا نکرد، مراجعه به متخصص اطفال ضروری است.

مادر برای رفع زردی نوزاد چه بخورد؟

نوشیدن آب فراوان، خوردن میوه‌های تازه، غلات کامل، سبزیجات و پروتئین بدون چربی به مادرانی که نوزادشان دچار زردی شده، سفارش می‌شود. در این زمینه هم طب سنتی هم توصیه‌هایی دارد. طبق این توصیه‌ها، بهتر است مادر استفاده از خوراکی‌هایی با طبع گرم را کاهش و خوراکی‌هایی با طبع سرد را افزایش دهد.


منابع

www.healthline.com

www.news24.com

www.medicalnewstoday.com

www.mayoclinic.org

به اشتراک بگذارید
  •  
  •  

پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *

دوازده − 10 =


سامانه مشاوره روانشناسی آنلاین مشوِرَپ با گلچین کردن زبده‌ترین متخصصان توانسته بستر امنی را فراهم کند.
با استفاده از این سامانه هم‌میهنان داخل و خارج کشور قادر خواهند بود در هر ساعت از شبانه روز مشاوره آنلاین بگیرند.
تنها ملزومات برای مشاوره گرفتن داشتن گوشی هوشمند، اتصال اینترنت و صرف هزینه‌ای مقرون به صرفه است.