ویروس کرونا و روزه گرفتن

اردیبهشت ۴, ۱۴۰۰ 0
ویروس-کرونا-و-روزه-گرفتن.jpg

مسلمانان حدود یک چهارم جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و اسلام، دومین دین بزرگ جهان پس از مسیحیت است. روزه گرفتن از طلوع آفتاب تا غروب آن در ماه مبارک رمضان (طی ۲۹ یا ۳۰ روز) یکی از آئین‌های مذهبی مسلمانان بزرگسال و سالم است. روزه‌داری به معنای پرهیز از خوردن و آشامیدن است که بسته به فصل، از ۱۳ تا ۱۸ ساعت متفاوت است. شیوع بیماری کرونا در دو سال اخیر باعث شده که ماه رمضان مورد توجه بیشتری قرار گیرد؛ چون با شروع این ماه، بحث ویروس کرونا و روزه گرفتن مطرح می‌شود. این ویروس میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان درگیر کرده و هزاران نفر، به ویژه مبتلایان به مشکلات سیستم ایمنی را از بین برده است. در برخورد با کووید-۱۹ رعایت بهداشت و تقویت سیستم ایمنی بدن به کمک روش‌های پیشگیرانه بسیار موثر است. آموزش و تغذیه مناسب، مهم‌ترین عوامل برای تقویت سیستم ایمنی بدن هستند.

کمبود امکانات، بهداشت ضعیف و سنت‌هایی که منجر به اجتماعات عمومی می‌شوند، بسیاری از کشورهای اسلامی را مستعد درگیری شدید با این ویروس خطرناک کرده است. در چنین شرایطی،‌ بسیاری از مسلمانان شک دارند که آیا می‌توانند روزه بگیرند یا نه. در این مقاله به اثرات پیشنهادی سلامتی روزه‌داری و تاثیر آن بر سیستم ایمنی بدن و توصیه‌های تغذیه‌ای و ورزشی برای مقابله با این ویروس پرداخته شده است. برای دریافت پاسخ سوالات خود در این زمینه می‌توانید از پزشکان سامانه مشوِرَپ مشاوره آنلاین بگیرید.

بیشتر بخوانید:  درمان سرفه خشک کرونایی

نظر پزشکان در مورد ویروس کرونا و روزه گرفتن

از سال ۲۰۱۹، جهان با همه‌گیری یکی از انواع ویروس‌های کرونا مواجه شد. ویروس‌های کرونا از انواع ویروس‌های بیماری‌زای انسانی هستند که پیش از این، با ایجاد سندروم حاد تنفسی (سارس) و سندروم تنفسی خاورمیانه (مرس) باعث کشته شدن تعداد زیادی از مردم جهان و خاورمیانه شده بودند. اما کووید-۱۹ ناشی از کرونا ویروس با سرعت بیشتری در جهان شیوع پیدا کرد و تا امروز میلیون‌ها نفر را درگیر کرده است. علیرغم تلاش‌های پزشکان، هنوز درمان قطعی برای آن شناسایی نشده، اما واکسیناسیون گسترده با امید به کنترل همه‌گیری، در نقاط مختلف جهان در حال انجام است. آن‌چه در این میان مهم است، این است که بیشترین میزان مرگ و میر بیماران مبتلا به این ویروس، از میان سالمندان و افراد مبتلا به نقص سیستم ایمنی و یا مشکلات زمینه‌ای است. در نتیجه هر آن‌چه که باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی در بدن این بیماران شود، ممکن است جان آن‌ها را به خطر بیاندازد.

بسیاری از کشورهای اسلامی به دلیل سیستم بهداشتی ضعیف و کمبود امکانات، نسبت به ویروس کرونا آسیب‌پذیرتر هستند. کمبود امکانات احتمالا باعث شده است که بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری در کشورهای اسلامی شناسایی نشده و تعداد افراد مبتلا به سرعت گسترش یابد. با شروع ماه رمضان در دوران همه‌گیری، احتمالا سوالات زیادی برای مردم ایجاد می‌شود؛ از جمله این که آیا روزه‌داری می‌تواند از عوامل مستعد کننده ابتلا به کووید-۱۹ باشد؟ آیا روزه‌داری سیتم ایمنی بدن را مختل می‌کند؟ و آیا قدرت بدن با روزه گرفتن کاهش پیدا می‌کند؟ در ادامه به برخی از مفاهیم مرتبط با اثرات روزه‌داری بر سلامت بدن اشاره می‌کنیم.

بیشتر بخوانید:  پیشگیری از سرماخوردگی و آنفولانزا

اثرات مربوط به سلامتی روزه داران در ماه رمضان

مصرف غذاهای پر کالری، منجر به چاقی و ایجاد بیماری‌ التهابی مزمن می‌شود که به التهاب درجه پایین معروف است. این امر منجر به بروز بسیاری از بیماری‌های خودایمنی مثل آرتریت روماتوئید، مقاومت به انسولین، تصلب شرائین، آسیب‌های بافتی مرتبط با انواع سرطان و یا بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود. با این حال، مطالعات انسانی و حیوانی نشان داده‌اند که رژیم‌های غذایی، به ویژه آن‌ها که از روزه‌داری الهام می‌گیرند، می‌توانند به بسیاری از شاخص‌های سلامتی بهبود بخشند. این برنامه‌های غذایی هم در افراد سالم و هم در کسانی که بیماری‌های مزمن دارند مفید خواهند بود. اگر چه نتایج ممکن است بسته به نوع الگوهای روزه‌داری و گونه‌های مورد مطالعه کمی متفاوت باشد، اما همه رژیم‌های غذایی روزه‌داری می‌توانند منجر به تغییرات اساسی در متابولیسم شده و نتایج خوبی برای سلامتی در پی داشته باشند.

نقش تقویت سیستم ایمنی در مقابله با کرونا
روزه‌داری با تقویت سیستم ایمنی بدن می‌تواند از ابتلا به ویروس کرونا جلوگیری کند

جالب است بدانید که طی چند سال گذشته، اثرات مفید برخی از انواع روزه‌داری بر افزایش طول عمر، بهبود حساسیت به انسولین و کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان و بیماری‌های قلبی و عروقی تایید شده است. مثلا کاهش دفعات وعده‌های غذایی، محدودیت کالری و روزه متناوب نشان داده‌اند که این شیوه غذا خوردن می‌تواند در سلامتی افراد نقش موثری داشته باشد. برای آشنایی با انواع روش‌های کاهش وزن از جمله روش‌های مبتنی بر فستینگ یا روزه‌داری می‌تواند این مقاله را بخوانید. اثرات مفید و مهم روزه‌داری بر سلامت افراد را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • باعث کاهش وزن و یا حفظ وزن متعادل در افراد می‌شود.
  • هموستاز گلوکز در افراد چاق مبتلا به دیابت نوع ۲، همراه با کاهش درصد چربی بدن رخ می‌دهد.
  • میزان بقا و بهبود عملکرد قلب و تعدیل خطرات قلبی و عروقی بهبود می‌یابد.
  • ممکن است از سلول‌های عصبی در برابر اختلالات پیری از جمله بیماری آلزایمر یا بروز سکته مغزی محافظت کند.
  • روزه‌داری باعث کاهش مقاومت به انسولین در مقابل محدودیت مداوم انرژی در بین افراد دارای اضافه وزن و افراد چاق و غیر دیابتی می‌شود. بنابراین ممکن است نقش مهمی در محافظت در برابر سرطان‌های مرتبط با چاقی داشته باشد.
  • کاهش ضربان قلب در هنگام استراحت، سطح انسولین، گلوکز و هموسیستئین را در پی دارد.
  • باعث کاهش توده چربی بدن و کلسترول می‌شود.
  • احتمال کاهش فشار خون وجود دارد.
  • کاهش تری گلیسرید، مارکرهای استرس اکسیداتیو و التهاب را در پی دارد.
  • سطح کتون در گردش هم در ساعات روزه‌داری افزایش می‌یابد.
  • تاثیراتی بر روی تعدادی از نشان‌گرهای زیستی خطرناک سرطان (مثل انسولین، سیتوکین‌ها و مولکول‌های مرتبط با التهاب لپتین و آدیپونکتین) رخ می‌دهد که تصور می‌شود تاثیر چربی و مصرف بیش از حد انرژی را بر رشد سلول‌های سرطانی در انسان ایجاد می‌کند.
  • کاهش فاکتور رشد شبه انسولین در افراد طبیعی و دارای اضافه وزن گزارش شده است.

به طور کلی، آزمایش‌های کوچک انجام شده از نتایج روزه‌داری بر چند بیمار، نتایج امیدوار کننده‌ای را ارائه کرده است. با این حال این تحقیقات هنوز در مراحل ابتدایی بوده و قبل از نتیجه گیری قطعی، به همکاری پژوهشگران بیشتر و تحقیقات گسترده‌تری نیاز است.

بیشتر بدانید: راه های تقویت سیستم ایمنی بدن

نقش روزه‌داری بر عملکرد سیستم ایمنی بدن

سیستم ایمنی بدن انسان، سازمانی است متشکل از سلول‌ها و مولکول‌ها که در دفاع در برابر عفونت‌ها نقش دارند. پاسخ سیستم ایمنی بدن به دو شکل است:

  • پاسخ ایمنی ذاتی که وقتی بدن چندین بار در معرض یک عامل عفونی قرار می‌گیرد، یکسان عمل می‌کند.
  • پاسخ ایمنی اکتسابی که با قرار گرفتن مکرر در معرض عامل عفونی، تغییر و افزایش می‌یابد.
نقش ورزش در بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن در ماه رمضان
تمرینات ورزشی صبحگاهی یا پس از افطار نقش مهمی در تقویت عملکرد ایمنی بدن در ماه رمضان دارد

مطالعات زیادی در مورد تاثیر روزه‌داری ماه رمضان بر روی سیستم ایمنی انجام شده که نشان می‌دهد روزه‌داری می‌تواند سیستم ایمنی بدن را بازیابی کند. حداقل سه روز روزه‌داری، به بدن این امکان را می‌دهد که شروع به تولید گلبول‌های سفید جدید در خون کند که باعث جوان‌سازی سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت‌ها می‌شود. اگر چه بررسی‌ها در حیوانات و انسان‌ها نشان داده‌اند که با روزه‌داری طولانی مدت، تعداد گلبول‌های سفید خون کاهش می‌یابند؛ اما این سلول‌ها با تغذیه مناسب، مجددا بر می‌گردند. به این ترتیب، سه روز روزه‌داری، بدن را مجبور به مصرف گلوکز و ذخیره چربی می‌کند و مقدار قابل توجهی از گلبو‌های سفید خون تجزیه می‌شوند. در نتیجه، تغییرات در بدن باعث می‌شود سلول‌های بنیادی، سلول‌های جدید را در بدن بازسازی کنند. نتایج امیدوار کننده مطالعات هم نشان داده‌ند که سیتوکین‌های التهابی و مارکرهای استرس اکسیداتیو ممکن است با روزه‌داری در ماه رمضان کاهش پیدا کند.

به نظر می‌رسد که ایجاد طوفان سیتوکین یا سندروم آزادسازی سیتوکین، یکی از مکانیسم‌های ضروری ویروس کرونا است. این مسئله به یک واکنش التهابی سیستمیک غیر قابل کنترل در بدن منجر شده و باعث می‌شود که بدن به سیستم ایمنی خود حمله کند. بر این اساس، ساز و کار اصلی ویروس کرونا، ایجاد این طوفان سیتوکین التهابی است. با این حال، نتیجه‌گیری شده است که روزه‌داری ماه رمضان در افراد سالم، تاثیر کمی بر مارکرهای استرس اکسیداتیو و التهاب دارد. در مورد بیماری کووید-۱۹ دانشمندان و پزشکان هنوز از بی خطر بودن روزه‌داری مطمئن نیستند. از طرفی برخی از مراجع، ترس ناشی از این بیماری را توجیه مناسبی برای عدم روزه‌داری نمی‌دانند. بنابراین تصمیم نهایی درباره روزه‌داری در این شرایط باید توسط هر شخص و بر اساس فتوای مراجع و توصیه پزشکان گرفته شود. در ادامه چند توصیه به افراد مشتاق روزه‌داری در ایام همه‌گیری کرونا ارائه می‌شود:

  • به توصیه‌های سازمان بهداشت جهانی عمل کنید: رعایت حداقل یک متر فاصله از دیگران، پوشیدن ماسک و شستن مکرر دست‌ها.
  • طبق نظر بیشتر مراجع دینی، اگر شخصی در زمینه سلامتی مشکل دارد، بهتر است از روزه‌داری خودداری کند.
  • هنگام روزه‌داری از قرار گرفتن در فضای عمومی شلوغ و تجمع‌های مذهبی خودداری کنید.
  • در هنگام روزه‌داری استراحت بیشتری داشته باشید.

ثابت شده است که تقویت سیستم ایمنی بدن و ارتقای مقاومت بدن برای مبارزه با کووید-۱۹ ضروری است. مهم‌ترین راه‌های تقویت آن، جلوگیری از مصرف زیاد کالری و داشتن برنامه ورزشی مناسب است.

بیشتر بدانید: آیا پف زیر چشم خطرناک است؟

تمرینات ورزشی و نقش آن در عملکرد سیستم ایمنی بدن روزه ‌داران

بر اساس تحقیقات موجود در زمینه ایمونولوژی ورزشی می‌توان اظهار داشت که تمرینات منظم ورزشی با شدت متوسط و در مدت زمان کوتاه، دارای اثرات ضد التهابی و آنتی اکسیدانی هستند که باعث بهبود سیستم ایمنی بدن می‌شود. به طور خاص، هر دوره تمرین می‌تواند این اثرات تقویت کننده را در سیستم ایمنی ایجاد کرده که با گذشت زمان، برای تقویت قدرت ایمنی بدن افزایش پیدا می‌کند. به عنوان مثال، یک جلسه کوتاه ورزشی با شدت متوسط، تغییرات قابل توجهی در الگوی سیتوکین‌های گردش خون مربوط به افزایش عملکرد ایمنی سلولی ایجاد کرده است. با این حال، تمرینات شدید ورزشی برای مدت طولانی ممکن است از طریق القاء استرس اکسیداتیو یا آسیب عضلانی و خستگی، باعث ضعف سیستم ایمنی شود. این مسئله می‌تواند بروز التهاب حاد و افزایش حساسیت به عفونت را در پی داشته باشد.

خستگی، خواب‌آلودگی و ضعف بدنی در کنار کم آبی بدن، از جمله مواردی هستند که ممکن است انجام فعالیت ورزشی برای روزه‌داران را دشوار کنند. بنابراین ممکن است که روزه‌داران در مقایسه با ماه‌های دیگر، فعالیت بدنی کمتری داشه باشند. باید توجه داشت که اجتناب از تمرینات ورزشی در این ماه برای مدت ۲۹ یا ۳۰ روز مداوم، منجر به پسرفت برخی از تغییرات مهم ناشی از ورزش مثل افزایش مقاومت بدن و… می‌شود. بنابراین لازم است که نتایج مثبتی که در گذشته به دست آمده، در ماه رمضان هم حفظ شود؛ حتی اگر پیشرفت قابل توجهی در کار نباشد.

در همین راستا، توجه به اهمیت تمرینات ورزشی برای حفظ عملکرد ایمنی بدن به ویژه در طول همه‌گیری کرونا ضروری به نظر می‌رسد. داشتن یک رویکرد تمرینی مناسب مثل تمرینات خانگی با هدف افزایش آمادگی جسمانی و جلوگیری از تحمیل فشار، برای این کار بسیار ارزشمند است. هم‌چنین توصیه می‌شود که جلسات تمرینی ورزشی در ماه رمضان را صبح‌ها یا بعد از افطار قرار دهید تا تخریب عملکردی و پاسخ‌های التهابی ناشی از ورزش را به حداقل برسانید. بهتر است که یک جلسه ورزشی را حدود یک ساعت بعد از افطار آغاز کرده و پیش از آن، فقط یک وعده غذایی سبک میل کنید. برای شناخت انواع غذای مناسب افطار در ماه رمضان می‌توانید مقاله مرتبط را مطالعه کنید.

نقش تغذیه سالم روزه داران در جلوگیری از ابتلا به ویروس کرونا
تغذیه سالم روزه‌داران می‌تواند از ضعف بدنی و کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن جلوگیری کند

راهکارهای تغذیه ای برای اثرگذاری ورزش در ماه رمضان

پیشنهاد می‌شود که افراد همراه با تمرینات ورزشی، برای تامین نیازهای شدید تغذیه‌ای، بهینه سازی بهبودی بدن پس از هر بار ورزش و کمک به ثبات سیستم ایمنی بدن، یک برنامه غذایی خوب داشته باشند. در واقع، یافتن تعادل بین بار تمرینی ورزش و تغذیه، یک نگرانی چالش برانگیز در ماه رمضان است. افراد روزه‌دار نمی‌توانند هیچ چیز (مثلا آب یا کربوهیدرات) در حین ورزش یا بلافاصله بعد از آن بخورند. این امر احتمالا منجر به تغییر واکنش‌های ایمنی در دوره‌های ورزشی می‌شود.

با این وجود، یک تمرین شبانه می‌تواند راه حلی ساده و منطقی برای این مشکل باشد. این تمرین به ورزشکاران اجازه می‌دهد تا نسبتا هیدراته بمانند و سطح گلوکز خون را از طریق مصرف غذا و نوشیدنی حفظ کند. هم‌چنین مصرف کافی کربوهیدرات‌ها، پلی فنول‌ها، مواد معدنی و ویتامین‌ها ممکن است نتایج بهتری در مورد بازیابی و عملکرد ایمنی کارآمد ایجاد کند. بنابراین، در شرایط همه‌گیری، یک رژیم غذایی متعادل حاوی آب کافی، غذاهای غنی از کربوهیدرات، غلات، مغزها، میوه‌ها و سبزیجات تازه برای حفاظت از ویروس و کاهش التهاب ناشی از ورزش ضروری است. افراد روزه‌دار باید این مواد غذایی را با الگوی وعده‌های غذایی مکرر کوچک از افطار تا سحر مصرف کنند. غذاهای مناسب برای سحری در ماه رمضان را می‌توانید از طریق مقاله مرتبط با آن بشناسید.

حرف آخر

کووید-۱۹ یک بیماری تنفسی جدی است که به دلیل ضعف سیستم بهداشتی و درمانی و کمبود امکانات به یک بیماری همه‌گیر کشنده در سراسر جهان و به ویژه در کشورهای اسلامی تبدیل شده است. در حالی که به نظر می‌رسد روزه‌داری در ماه رمضان برای مسلمانان در این شرایط یک چالش مضر است، اما برخی یافته‌ها از مزایای آن برای سلامتی انسان حکایت دارد. پزشکان معتقدند که بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن و افزایش مقاومت فردی برای مبارزه با کووید-۱۹ ضروری است. هم‌چنین تمرینات ورزشی به عنوان یک عامل مهم در سبک زندگی می‌تواند  عملکرد ایمنی بدن را حفظ و حتی تقویت کرده و از طریق تولید استرس فیزیولوژیکی در بدن، منجربه ایجاد یک سری سازگاری‌ها برای غلبه بر عوامل محرک می‌شود؛ مثل نقشی که واکسن در بدن در مقابل برخی بیماری‌ها ایجاد می‌کند.

این سازگاری‌های عملکردی از طریق همراهی برخی از مواد غذایی مثل ویتامین‌ها، مواد معدنی و… باعث بهبود سیستم ایمنی بدن، بدون ایجاد عوارض جانبی بر سلامتی خواهد شد. بنابراین ویروس کرونا و روزه گرفتن دو قطب یک آهنربا نبوده و می‌توان از نقش مثبت روزه‌داری بر سیستم ایمنی بدن علیه ویروس کرونا استفاده کرد.


سوالات متداول

آیا گسترش ویروس کرونا و روزه گرفتن با هم مرتبط هستند؟

پزشکان معتقدند که روزه‌داری از طریق نقشی که در بازیابی گلبول‌های سفید دارد می‌تواند باعث تقویت سیستم ایمنی بدن و جوان‌سازی آن برای مقابله با عوامل مزاحم از جمله عفونت‌ها شود.

برای اطلاع از رابطه ویروس کرونا و روزه گرفتن با چه پزشکی مشورت کنیم؟

شما می‌توانید برای این منظور از مجموعه‌ای از پزشکان خبره از تخصص‌های گوناگون که در بخش مشاوره کرونا در وب‌سایت و اپلیکیشن مشوِرَپ حاضر هستند، راهنمایی بگیرید.

منابع

www.frontiersin.org

 

به اشتراک بگذارید
  •  
  •  

پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *


سامانه مشاوره روانشناسی آنلاین مشوِرَپ با گلچین کردن زبده‌ترین متخصصان توانسته بستر امنی را فراهم کند.
با استفاده از این سامانه هم‌میهنان داخل و خارج کشور قادر خواهند بود در هر ساعت از شبانه روز مشاوره آنلاین بگیرند.
تنها ملزومات برای مشاوره گرفتن داشتن گوشی هوشمند، اتصال اینترنت و صرف هزینه‌ای مقرون به صرفه است.