دیابت: علل، علائم و درمان

آذر ۱۱, ۱۳۹۹ 0
n1.jpg

بیماری دیابت با مقادیر بالای گلوکز در خون تعریف می‌­شود. انواع مختلفی از دیابت وجود دارد که رایج‌­ترین آن، دیابت نوع یک و نوع دو است. غذایی که توسط انسان خورده می‌­شود، در هنگام هضم به اجزای اصلی آن تجزیه می­‌شود. در این بین، کربوهیدرات‌­ها به قندهای ساده‌­تر مثل گلوکز تجزیه می­‌شوند. گلوکز یه منبع انرژی حیاتی برای سلول­‌های بدن است. برای تامین انرژی سلول­‌ها، گلوکز باید از جریان خون خارج شده و به سلول­‎ها برسد. برای کمک به ورود گلوکز به سلول‌­های بدن، وجود هورمونی به نام انسولین لازم است. عضوی در شکم به نام پانکراس (لوزالمعده) هورمون انسولین را می­‌سازد. در یک فرد سالم، هر زمان که سطح گلوکز خون افزایش یابد، تولید انسولین در لوزالمعده هم افزایش می‌­یابد و انسولین به سلول‌­های بدن امکان می‌­دهد که گلوکز را دریافت کنند. در بیماری دیابت، توانایی پانکراس در تولید انسولین یا پاسخ سلول­‌ها به انسولین تغییر می‌­کند.

انواع دیابت

شایع­‌ترین انواع دیابت، نوع یک، نوع دو و دیابت بارداری است. در ادامه به تشریح و بیان جزئیات هر یک از انواع این بیماری می­‌پردازیم.

دیابت نوع یک

این بیماری یک نوع بیماری خودایمنی است. دیابت نوع یک زمانی شروع می­‌شود که سیستم ایمنی بدن به اشتباه، به سلول­‌های بدن حمله می­‌کند. در دیابت نوع یک، سیستم ایمنی بدن به سلول­‌های تولید کننده انسولین (سلول­‌های بتا) در لوزالمعده حمله کرده و آن‌­ها را از بین می‌­برد. این مسئله باعث می­‌شود که فرد انسولین کمی در بدن خود داشته باشد یا اصلا انسولین نداشته باشد! بدون انسولین، گلوکز به جای ورود به سلول­‌ها، در جریان خون تجمع می‌­یابد. در نتیجه بدن نمی‌­تواند از این گلوکز برای تامین انرژی خود استفاده کند. علاوه بر این، مقادیر بالای گلوکز خون باعث ادرار بیش از حد و کم‌­آبی بدن می­‌شود و به بافت‌­های بدن آسیب می‎­رساند.

دیابت نوع دو

این بیماری زمانی اتفاق می‌­افتد که سلول‌­های بدن بیمار، به تلاش انسولین برای انتقال گلوکز به سلول­‌ها، واکنش کمتری نشان ­دهند. این شرایط “مقاومت به انسولین” نامیده می‌­شود. در نتیجه این اتفاق، گلوکز در خون جمع می­‌شود.

وقتی گلوکز خون افزایش می­‌یابد، پانکراس انسولین اضافی می‌­سازد تا شرایط را برای ورود گلوکز به سلول­‌ها فراهم کند. این کار در ابتدا موثر است، اما با گذشت زمان، مقاومت به انسولین در بدن بدتر می‎­­شود. در پاسخ، پانکراس مجددا انسولین بیشتری تولید می­‌کند. سرانجام پانکراس خسته شده و دیگر نمی‌­تواند با تقاضای انسولین بیشتر و بیشتر همراه شود. در نتیجه سطح گلوکز خون بالا رفته و در همین شرایط باقی می­‌ماند.

دیابت نوع دو را دیابت بزرگسالی می­‌نامیدند. به این دلیل که تقریبا همیشه در اواسط بزرگسالی شروع می­‌شد. اما این روزها، سن ابتلا به این بیماری کاهش یافته و شاهد شیوع آن در میان جوانان هستیم. این نوع بسیار شایع‌­تر از نوع یک است. علت این مسئله به سبک زندگی خانواده‌­ها ارتباط دارد. چاقی یکی از عواملی است که خطر ابتلا به نوع دو را افزایش می­‌دهد. دیابت نوع دو یک بیماری متفاوت از نوع یک است؛ اگرچه هر دو نوع، مرتبط با سطح بالای گلوکز خون و خطر عوارض مرتبط با آن هستند.

دیابت بارداری

نوع دیگری از دیابت، دیابت بارداری نام دارد. این نوع بیماری در زنانی اتفاق می­‌افتد که سطح قند خون آن­ها در دوران بارداری بیش از حد انتظار است. این نوع دیابت پس از بروز، در تمام دوران باقیمانده بارداری ادامه خواهد داشت. دیابت بارداری مانند انواع دیگر دیابت، زمانی اتفاق می‌­افتد که هورمون انسولین نتواند قند (گلوکز) را به طور موثر به سلول‌­های بدن منتقل کند. در دوران بارداری، بدن پاسخ خوبی به انسولین نمی‌­دهد، مگر این که انسولین بتواند به مقدار بیشتر تولید و تامین شود. در اکثر زنان، این اختلال با پایان بارداری و زایمان برطرف می‌­شود، اما زنانی که به  دیابت بارداری دچار شده باشند، بیش از سایرین در معرض ابتلا به دیابت نوع دو خواهند بود.

بیشتر بخوانید: نشانه های دفع پروتئین

 

دیابت در بارداری
بالا بودن قند خون در بیشتر مبتلایان به دیابت بارداری، پس از زایمان برطرف می­‌شود.

 

نشانه­‌های دیابت

دیابت ممکن است که در ابتدا هیچ نشانه‌­ای ایجاد نکند. قبل از بروز علائم، می‌­توان با آزمایش قند خون منظم، آن را شناسایی و جلوی پیشرفت بیماری را گرفت. هنگامی که دیابت پیشرفت می‌­کند، ممکن است نشانه‌­های زیر را در فرد مبتلا ایجاد کند:

  • ادرار بیش از حد
  • حساسیت بیشتر نسبت به عفونت‌­ها به ویژه عفونت­‌های مخمری مثل کاندیدا
  • تشنگی شدید که منجر به نوشیدن مقدار زیادی مایعات می­‌شود.
  • کاهش وزن

وقتی مقدار انسولین در جریان خون خیلی کم باشد، سطح بالای قند تجمع یافته در خون می­‌تواند منجر به عوارض خطرناکی شود. در چنین شرایطی ممکن است بدن بیش از حد اسیدی شود و بیماری کتواسیدوز دیابتی را به دنبال داشته باشد. یا سطح قند خون آنقدر بالا رود که بدن دچار کمبود شدید آب شود. این بیماری، سندروم هایپراسمولار نامیده می­‌شود. عوارض این سندروم شامل توهم، ضعف، حالت تهوع، استفراع و حتی تشنج و کماست. در مواردی مشاهده شده است کتواسیدوز دیابتی یا سندروم هایپراسمولار، اولین نشانه ابتلای فرد به دیابت است.

گاهی درمان دیابت هم می‌­تواند علائمی ایجاد کند. مصرف بیش از حد داروهای کاهش دهنده گلوکز، در کنار رژیم غذایی، می‌­تواند منجر به کاهش سطح قند خون شود که هیپوگلیسمی (افت قند خون) نامیده می­‌شود. علائم افت قند خون عبارتند از:

  • تعریق
  • لرزیدن
  • سرگیجه
  • گرسنگی
  • گیجی
  • تشنج و از دست دادن هوشیاری

با خوردن یا نوشیدن هر خوراکی حاوی کربوهیدرات، می‌­توان کاهش قند خون را جبران کرد. این خوراکی­‌ها به افزایش سطح قند خون منجر می­‌شوند.

 

تشنگی زیاد و دیابت
تشنگی مداوم و نیاز شدید بدن به آب، از نشانه­‌های ابتلا به دیابت است.

 

دیابت چه عوارضی در بدن ایجاد می­‌کند؟

دیابت طولانی مدت می­‌تواند عوارض متعددی داشته باشد. کنترل بیماری می­‌تواند تا حد زیادی از بروز یا پیشرفت این عوارض جلوگیری کند. این مشکلات عبارتند از:

تصلب شرائین

تصلب شرائین، تجمع چربی در دیواره رگ­‌های خونی است. این مسئله می‌­تواند جریان خون را در تمام قسمت‌­های بدن مختل کند. قلب، مغز و پاها بیش از سایر بخش‌­ها در معرض آسیب قرار می­‌گیرند.

رتینوپاتی

رگ‌­های خونی ریز موجود در شبکیه (بخشی از چشم که نور را می­‌بیند) می‌­توانند در اثر قند خون آسیب ببینند. این آسیب می‌­تواند جریان خون در شبکیه را مسدود کرده و یا منجر به خونریزی شبکیه شود. در هر صورت، توانایی چشم برای دیدن نور کاهش می‌­یابد. در مراحل اولیه، با کنترل دقیق قند خون و استفاده از لیزر درمانی می­‌توان آسیب رتینوپاتی را به حداقل رساند. رتینوپاتی درمان نشده می‌­تواند منجر به نابینایی شود.

نوروپاتی

نوروپاتی اصطلاحی است که برای آسیب­‌های عصبی به کار می­‌رود. شایع­‌ترین نوع آن، نوروپاتی محیطی است که اعصاب دست و پا را تحت تاثیر قرار می‌­دهد. اعصاب پا در ابتدا آسیب دیده و باعث درد یا بی­‌حسی در پا می‎­شود. این عارضه ممکن است به تدریج پیشرفت کند و باعث اختلال در اعصاب مرتبط با عملکرد گوارشی، عملکرد جنسی و دفع ادرار شود.

مشکلات پا

هرگونه زخم، آسیب یا تاول در پا می­‌تواند منجر به عوارض زیر شود:

  • اگر نوروپاتی محیطی باعث بی‌­حسی شود، ممکن است فرد احساس تحریک یا آسیب ­دیدگی در پا نکند. پوست می‌­تواند آسیب دیده و زخم ایجاد کند و زخم ایجاد شده دچار عفونت گردد.
  • ممکن است که گردش خون ضعیف باشد و منجر به بهبود آهسته هر گونه آسیب دیدگی پا شود. اگر یک زخم ساده درمان نشود، می‌­تواند بسیار بزرگ و آلوده شود. در صورتی که درمان­‌های پزشکی نتوانند زخم را بهبود بخشند، ممکن است به قطع عضو منجر شود.

نفروپاتی

این بیماری با آسیب کلیه‌­ها در اثر دیابت همراه است. اگر قند خون بالا بماند و فشار خون بالای تهاجمی درمان نشود، این عارضه روی خواهد داد.

 

درمان زخم پا
عدم درمان به موقع یک زخم کوچک پا در بیماران دیابتی، ممکن است به قطع پا منجر شود.

 

تشخیص دیابت

دیابت را می‌­توان از طریق آزمایش خونی که سطح گلوگز خون را نشان می‌­دهد، تشخیص داد. آزمایش‌­های رایج برای تشخیص میزان قند خون عبارتند از:

آزمایش گلوگز پلاسما (FPG)

این آزمایش در ابتدای صبح و بعد از چند ساعت ناشتا ماندن، انجام می­‌شود. سطح طبیعی قند خون ناشتا بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلی‌­گرم در دسی­‌لیتر است. اگر سطح قند خون ناشتا بیش از ۱۲۶ میلی‌­گرم در دسی­‌لیتر باشد، تشخیص دیابت داده می‌­شود.

آزمایش گلوگز پلاسما (FPG)

در این آزمایش، میزان قند خون فرد، دو ساعت پس از نوشیدن مایعی حاوی ۷۵ گرم گلوکز اندازه­گیری می­‌شود. اگر سطح قند خون، ۲۰۰ میلی­‌گرم در دسی­‌لیتر یا بیشتر باشد، تشخیص دیابت داده می­‌شود.

آزمایش تصادفی گلوکز خون

قند خون بیش از ۲۰۰ میلی‌­گرم در دسی‌­لیتر یا بیشتر در هر زمان از روز، همراه با علائم دیابت برای تشخیص کافی است.

هموگلوبین A۱c (گلیکوهموگلوبین)

این آزمایش میانگین سطح گلوکز خون را در طی دو یا سه ماه اندازه­گیری می‌­کند. اگر سطح هموگلوبین A۱c ۵/۶ یا بیشتر باشد، تشخیص دیابت داده می‌­شود.

آیا دیابت یک بیماری همیشگی است؟

دیابت نوع ۱، یک بیماری مادام­العمر است. معمولا دیابت نوع ۲ هم در طول زندگی تداوم خواهد داشت. با این حال، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، می­‌توانند با داشتن یک رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و کاهش وزن، سطح قند خون خود را در حالت طبیعی نگه دارند. دیابت بارداری هم در بیشتر مواقع پس از زایمان از بین خواهد رفت. در افراد دیابتی، افزایش سن می‌­تواند باعث افزایش مقاومت بدن به انسولین شود. در نتیجه به مرور زمان به درمان­‌های تکمیلی نیاز خواهد بود.

درمان دیابت

دیابت نوع یک، نیاز به تزریق انسولین دارد. اما درمان دیابت نوع دو، با کاهش وزن از طریق اصلاح رژیم غذایی و ورزش آغاز خواهد شد. رژیم غذایی مناسب برای یک فرد دیابتی باید کم کالری، فاقد چربی ترانس، حاوی مقادیر کافی غلات کامل، میوه‌­ها، سبزیجات و چربی­‌های غیر اشباع باشد. بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع دو، برای درمان نیاز به دارو دارند. با این حال، دستیابی به سطح نرمال قند خون با کاهش وزن، رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم امکان­پذیر است. حتی در صورت نیاز به مصرف دارو هم تغییرات گفته شده در سبک زندگی، اثرگذار خواهند بود. داروهای مورد استفاده برای دیابت نوع دو شامل داروهای خوراکی و تزریقی هستند. آن­‌ها داروهایی هستند که:

  • مقاومت به انسولین در عضلات و کبد را کاهش می‌­دهند.
  • مقدار انسولین ساخته شده و آزاد شده توسط پانکراس را افزایش می‌­دهند.
  • انسولین اضافی تولید می‌­کنند.
  • با هر بار استفاده، باعث ترشح انسولین می­‌شوند.
  • جذب قندها از روده را به تاخیر می­‌اندازند.
  • هضم را کند می‌­کنند.
  • تمایل به مصرف وعده‌­های غذایی حجیم را کاهش می­‌دهند.
  • تبدیل چربی به گلوکز را کاهش می­‌دهند.

 

داروهای خوراکی و تزریقی دیابت
درمان­‌های دارویی بیماران دیابتی به شکل داروهای خوراکی یا تزریقی خواهد بود.

 

پیشگیری از دیابت

دیابت نوع یک غیر قابل پیشگیری است، اما می‌­توان به کمک روش‌­هایی، احتمال ابتلا به دیابت نوع دو را کاهش داد. اگر یکی از بستگان نزدیک فرد -به ویژه والدین یا خواهر و برادر- مبتلا به دیابت نوع دو باشد، یا اگر آزمایش قند خون نشان‌­دهنده پیش دیابت باشد، فرد در معرض ابتلا به دیابت نوع دو خواهد بود.

حفظ وزن ایده‌­آل بدن، ورزش منظم مانند ۳۰ دقیقه پیاده روی سریع روزانه و داشتن برنامه غذایی سالم، از عوامل کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع دو هستند. نکته مهم این است که داشتن فعالیت بدنی، حتی در صورت عدم کاهش وزن، مقاومت به انسولین را کاهش می‌­دهد.

اگر از قبل به دیابت نوع دو دچار هستید، با انجام موارد زیر می­‌توانید عوارض را به تاخیر انداخته و یا از بروز آن‌­ها جلوگیری کنید:

  • قند خون خود را کنترل کنید. این مسئله به کاهش خطر عوارض کمک می­‌کند.
  • مشکلات مرتبط با قلب را کنترل کنید. مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا و تری گلیسرید
  • سیگار کشیدن را کنار بگذارید.
  • چاقی را درمان کنید.
  • هر ساله به یک چشم پزشک و یک پزشک متخصص برای معاینه پا مراجعه کنید. این مسئله به شما کمک می­‌کند تا خطر عوارض چشم و پا را کاهش دهید.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر مبتلا به دیابت هستید، باید به طور منظم تحت نظر پزشک باشید. افرادی که سطح قند خون بالایی دارند، خطر کمبود آب در بدن آن­‌ها بیشتر است. در صورت بروز استفراغ یا اسهال و عدم توانایی مصرف مایعات، باید بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید. طبق توصیه تیم مراقبت­‌های بهداشتی، قند خون خود را به طور منظم کنترل کنید و هر گونه تغییر در روند طبیعی وضعیت خود را به پزشکتان اطلاع دهید.


سبک زندگی سالم
مصرف منظم دارو و سبک زندگی سالم، در ارتقاء کیفیت زندگی بیماران دیابتی بسیار موثر است.

کلام آخر

پیش آگاهی در افراد دیابتی بسیار مهم است. این که فرد در معرض ابتلا به دیابت تا چه حد بتواند وضعیت موجود را کنترل و اصلاح کند، در سلامتی وی کاملا اثرگذار است. اگر قند خون به خوبی کنترل نشود، می­‌تواند خطر حمله قلبی، سکته مغزی و بیماری‌­های کلیوی را افزایش دهد. این مسئله می­‌تواند به مرگ زودرس منجر شود. ناتوانی ناشی از نابینایی، قطع عضو، مشکلات قلبی و آسیب‌­های عصبی ناشی از سکته مغزی، در افراد دیابتی محتمل است. ممکن است برخی از افراد دیابتی به دلیل نارسایی کلیه به دیالیز نیاز پیدا کنند.

برای پیشگیری از موارد ذکر شده، لازم است که همواره میزان قند خون خود را چک کنید. انجام آزمایش خون به طور منظم، آسان­‌ترین راه برای تشخیص ابتلا به دیابت یا پیش دیابت است. آگاهی زودهنگام، راه نجاتی برای کاهش یا پیشگیری از عوارض دیابت خواهد بود. ممکن است دسترسی به پزشک متخصص همیشه آسان و ارزان نباشد. اما به کمک سامانه خدمات آنلاین پزشکی- سلامت مشوِرَپ، تیمی از پزشکان مجرب و آگاه، همیشه، همه جا و در تمام ساعات شبانه روز همراه شما خواهند بود. علاوه بر خدمات مشاوره­ای پزشکی و روانشناسی، امکان انجام آزمایش، ویزیت توسط پزشک متخصص یا خدمات پرستاری و فیزیوتراپی در منزل هم از طریق این سامانه برای شما فراهم است. کافی است که به وب­سایت و اپلیکیشن مشوِرَپ مراجعه کنید و با یک کلیک، پزشک مورد نظر خود را بیابید.

مشوِرَپ همیشه همراه شماست.

سوالات متداول

دیابت: علل، علائم و درمان

آزمایش گلوگز پلاسما (FPG)، آزمایش گلوگز پلاسما (FPG)، آزمایش تصادفی گلوکز خون و هموگلوبین A۱c (گلیکوهموگلوبین) راه‌های تشخیص دیابت هستند.

دیابت ممکن است باعث عوارض مثل تصلب شرائین، رتینوپاتی، نوروپاتی، نفروپاتی ، مشکلات پا شود.

ادرار بیش از حد، حساسیت بیشتر نسبت به عفونت‌­ها به ویژه عفونت­‌های مخمری مثل کاندیدا، تشنگی شدید که منجر به نوشیدن مقدار زیادی مایعات می­‌شود، کاهش وزن از علائم ابتلا به دیابت است.

 

دیابت نوع ۱ که در واقع نوعی بیماری خود ایمنی است، دیابت نوع ۲ که به دلیل واکنش کمتر سلول‌­های بدن بیمار، به تلاش انسولین برای انتقال گلوکز به سلول­‌ها بوجود می‌آید و دیابت بارداری شایع‌ترین نوع های دیابت هستند.

Load More

منابع

diabetes.org.uk

drugs.com

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید
  •  
  •  

guest
0 نظرات
بازخورد داخلی
دیدن همه نظرات

سامانه مشاوره روانشناسی آنلاین مشوِرَپ با گلچین کردن زبده‌ترین متخصصان توانسته بستر امنی را فراهم کند.
با استفاده از این سامانه هم‌میهنان داخل و خارج کشور قادر خواهند بود در هر ساعت از شبانه روز مشاوره آنلاین بگیرند.
تنها ملزومات برای مشاوره گرفتن داشتن گوشی هوشمند، اتصال اینترنت و صرف هزینه‌ای مقرون به صرفه است.

0
افکار شما را دوست دارم ، لطفا نظر دهیدx
()
x