خطرات کبد چرب

آبان ۲۴, ۱۳۹۹ 0
photo5873249949603443440-1.jpg

تعریف کبد چرب

کبد چرب یکی از انواع بیماری‌­های کبدی است که در اثر تجمع سلول‌­های چربی در کبد رخ می­‌دهد. به طور کلی، مقدار کمی چربی در کبد وجود دارد اما مقادیر زیاد آن می­‌تواند برای سلامت انسان خطرناک باشد. وظیفه کبد پردازش مواد مغذی حاصل از مواد غذایی و خوراکی‌­هاست و مواد مضر خون را نیز فیلتر می­‌کند. تجمع چربی در این عضو، به التهاب آن منجر می­‌شود. این التهاب به کبد آسیب زده و باعث ایجاد زخم در آن شود که این زخم­‌ها، می­‌توانند به نارسایی کبد منجر شوند.


التهاب کبد چرب

انواع کبد چرب

دو نوع از اختلال کبد چرب تاکنون شناسایی شد‌ه‌­اند که عبارتند از:

کبد چرب الکلی (AFLD):

این بیماری در افرادی که الکل زیادی می­‌نوشند ایجاد می­‌شود. در اثر نوشیدن زیاد الکل، کبد آسیب می­‌بیند و این آسیب باعث می­‌شود که کبد توان تجزیه مناسب چربی را نداشته باشد. این مسئله به تدریج باعث تجمع چربی در بافت کبد می­‌شود. دو بیماری کبد چرب الکلی ساده و استئاتوهپاتیت الکلی از انواع کبد چرب الکلی هستند.

کبد چرب الکلی ساده (AFLD):

اولین مرحله بیماری کبد مرتبط با الکل است. اگر التهاب یا عارضه دیگری همراه تجمع چربی وجود نداشته باشد، این بیماری به عنوان کبد چرب الکلی ساده شناخته می­‌شود.

استئاتوهپاتیت الکلی (ASH):

این بیماری در اثر تجمع چربی ناشی از مصرف الکل در کبد رخ می­‌دهد و به عنوان هپاتیت الکلی هم شناخته می­‌شود. تجمع چربی در کبد باعث التهاب آن می­‌شود که در صورت تداوم مصرف الکل، باعث ایجاد زخم و اسکار در بافت کبد خواهد شد. عدم درمان این بیماری در نهایت ممکن است به سیروز و نارسایی کبد منجر شود.

 

کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)

این نوع از کبد چرب ارتباطی به مصرف الکل ندارد و در اثر تجمع چربی در بافت کبد فرد غیر الکلی ایجاد می‌شود. طبق گفته­‌های محققان در ژورنال جهانی گوارش، این بیماری 25 تا 30 درصد مردم اروپا و آمریکا را درگیر می­‌کند. کبد چرب غیر الکلی ساده، استئاتوهپاتیت غیر الکلی و کبد چرب حاد بارداری از انواع این نوع بیماری هستند.

کبد چرب غیر الکلی ساده (NAFLD): این بیماری اولین مرحله از تجمع چربی در بافت کبد افراد غیر الکلی است که باعث ایجاد تورم و التهاب در کبد نمی­‌شود.

استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH): این بیماری زمانی رخ می­‌دهد که تجمع چربی اضافه در بافت کبد با التهاب همراه باشد. در صورت عدم درمان به موقع استئاتوهپاتیت غیر الکلی، زخم­‌های کبدی ایجاد شده و در موارد شدید موجب سیروز و نارسایی کبد خواهد شد.

کبد چرب حاد بارداری (ALFP): این بیماری یک عارضه نادر اما جدی است که در دوران بارداری برای مادر رخ می­‌دهد. شناسایی بیماری معمولا در سه ماهه سوم بارداری و نزدیک به زایمان است و در صورت عدم درمان، خطرات جدی برای سلامتی مادر و نوزاد خواهد داشت. از مهم‌­ترین علائم آن می‌­توان به تهوع، درد سمت راست و بالای شکم، خستگی و خواب­آلودگی، کاهش اشتها و زردی (درموارد شدید) اشاره کرد. کبد چرب حاد بارداری می­‌تواند باعث بروز مشکلات غیر طبیعی در انعقاد خون شود. تشخیص این بیماری به علت شباهت علائم آن به پره اکلامپسی دشوار است و نیاز به آزمایش­‌های خاص دارد.


تجمع بیش از حد چربی در کبد
تجمع بیش از حد چربی در کبد باعث ایجاد کبد چرب می‌­شود که وظایف و عملکرد این عضو را با اختلال مواجه می‌­کند.
 

گریدهای بیماری کبد چرب

کبد چرب از نظر میزان پیشرفت به 4 دسته (گرید) طبقه بندی می‌­شود:

گرید 1: این مرحله ساده­‌ترین حالت کبد چرب است که معمولا در اثر تغذیه ناسالم ایجاد می­‌شود. این مرحله در افراد جوان با تغییر سبک زندگی و افزایش فعالیت بدنی و تغذیه مناسب بهبود پیدا می­‌کند ولی در سالمندان ممکن است مشکلاتی را ایجاد کند. بیماران مبتلا از طریق کاهش مصرف کربوهیدرات­‌ها و افزایش مصرف سبزیجات و آب آن‌­ها می‌­توانند این بیماری را درمان کنند.

گرید 2: وضعیت بیمار در این مرحله نسبت به گرید 1 پیچیده‌­تر و دشوارتر شده است. درمان بیماری در این مرحله نیاز به زمان بیشتری دارد. پزشک معالج برای بهبود وضعیت بیمار، در کنار اصلاح عادات غذایی، رژیم­‌های غذایی خاص هم تجویز می­‌کند.

گرید3  (فیبروز کبدی): کبد چرب گرید 3 جدی­ترین نوع کبد چرب است. افراد مبتلا به کبد چرب گرید 2 در صورت سهل­‌انگاری و عدم رعایت رژیم مناسب غذایی، به سادگی وارد این مرحله می‌­شوند. بیمار در این مرحله نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. رنگ بیمار در این مرحله رو به زردی می­‌رود و ممکن است شکم متورم شود.

گرید 4 (سیروز کبدی): در این مرحله سلول­‌های کبدی با سلول‌­های فیبروتیک که ظاهری زخم‌­گونه دارند جایگزین شده‌­اند و کبد وضعیت و عملکرد نرمال خود را از دست داده است و میزان پردازش مواد مغذی، تولید هورمون­‌ها، سم­‌زدایی و حذف آن‌­ها به صورت طبیعی در بدن انجام نمی­‌شود. در بسیاری از موارد برای بیماران در این مرحله، پیوند کبد تجویز می­‌شود.

علائم کبد چرب

این بیماری در مراحل اولیه نشانه‌­های خاصی ایجاد نمی­‌کند، اما ممکن است در برخی افراد با احساس خستگی و درد یا ناراحتی در سمت راست و بالای شکم خود را نشان دهد. چرب شدن کبد در گروهی از مبتلایان، منجر به ایجاد زخم در آن می‌­شود. جای زخم کبد به عنوان فیبروز شناخته می‌­شود. فیبروز شدید کبدی منجر به عارضه‌­ای جدی به نام سیروز خواهد شد. این مرحله از بیماری علائم مشخصی دارد که به آن­‌ها اشاره می­‌کنیم:

  • از دست دادن اشتها
  • کاهش وزن
  • ضعف
  • خستگی
  • خارش پوست
  • احساس گیجی
  • تورم پاها
  • زرد شدن چشم‌­ها و پوست بدن
  • درد و تورم شکم
  • بزرگ شدن پستان‌­ها در مردان

 

دلایل بروز کبد چرب

کبد چرب زمانی ایجاد می­‌شود که بدن چربی زیادی تولید کند و یا این چربی را به میزان کافی مصرف نکند. در نتیجه، چربی اضافی در سلول­‌های کبد ذخیره می­‌شوند و تجمع آن­‌ها در بافت کبد، بیماری کبد چرب را ایجاد می‌­کند. عوامل مختلفی می­‌توانند باعث تولید چربی در بدن شوند. به عنوان مثال، مصرف الکل می­‌تواند باعث تجمع چربی در کبد شود. مهم­‌ترین دلایلی که با افزایش چربی بدن به این بیماری منجر می‌­شوند عبارتند از:

چاقی

قند خون بالا

مقاومت به انسولین

سطح بالای چربی به ویژه تری­گلیسرید در خون

 

عوامل دیگری هم وجود دارند که به اندازه موارد بالا شایع نیستند، اما ممکن است که باعث ایجاد چربی در کبد شوند؛ مثل:

  • بارداری
  • کاهش وزن سریع
  • برخی از انواع عفونت‌­ها مثل هپاتیت C
  • عوارض جانبی بعضی از داروها مانند متوترکسات، تاموکسیفن، آمیودورون و اسید والپروئیک
  • قرار گرفتن در معرض برخی از سموم
  • ژن‌­های خاصی هم وجود دارند که ممکن است ریسک ابتلا به کبد چرب را افزایش دهند.


تجمع چربی در شکم
تجمع چربی در ناحیه شکم از عوامل خطرزای ابتلا به کبد چرب است.

تشخیص کبد چرب

برای تشخیص کبد چرب لازم است که پزشک تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کند، معاینات بالینی را انجام دهد و انجام آزمایش­‌های مخصوصی را برای بیمار تجویز کند. در این بین بررسی تاریخچه پزشکی بسیار مهم و اثرگذار است. در این زمینه، پزشک احتمالا سوالاتی درباره سابقه خانوادگی، سبک زندگی و عادات غذایی، مصرف الکل، داروهای مصرفی و سابقه بیماری‌های مختلف می­‌پرسد. لازم است که بیمار اطلاعات دقیقی را در این مرحله به پزشک منتقل کند و اگر به تازگی تغییری در اشتها، میزان خستگی و وزن او رخ داده، حتما به پزشک اطلاع دهد. در ادامه به جزئیات این مراحل می­‌پردازیم:

معاینات بالینی:

در این مرحله پزشک شکم بیمار را لمس کرده و فشار می‌­دهد. اگر التهاب مبد منجر به تورم آن شده باشد، به این روش قابل تشخیص است. اما گاهی این التهاب باعث بزرگ شدن کبد نمی‌­شود و بررسی آن از طریق معاینه بالینی امکان­پذیر نیست.

آزمایش خون:

در بسیاری از موارد، این بیماری از طریق آزمایش خون و بررسی آنزیم‌­های کبدی، شناسایی می‌­شود. ALT و AST آنزیم‌­هایی هستند که میزان دقیق آن­‌ها از طریق آزمایش خون مشخص می­‌شود. افزایش میزان این آنزیم‌­ها نشانه التهاب کبد است. بیماری کبد چرب یکی از دلایل ایجاد التهاب است اما تنها دلیل آن نیست.

مطالعات تصویربرداری:

پزشک متخصص می­‌تواند از یک یا چند روش تصویر برداری برای شناسایی بیماری استفاده کند. سونوگرافی، سی تی اسکن، ام آر آی و الاستوگرافی، روش­‌هایی هستند که به پزشک در تشخیص صحیح بیماری کمک می­‌کنند.

نمونه برداری از کبد:

نمونه برداری کبد بهترین راه برای تعیین شدت بیماری در نظر گرفته می­‌شود. این روش به تشخیص بیماری کبد چرب و هم‌­چنین جای زخم­‌های کبدی کمک می‌­کند. در طی این فرآیند، پزشک با استفاده از ابزاری مخصوص، بخش کوچکی از بافت کبد را خارج کرده و به کمک آزمایش‌­های خاص مورد مطالعه قرار می‌­دهد. برای کاهش درد ناشی از نمونه برداری، این کار به وسیله بی‌حس کننده‌­های موضعی انجام می‌­شود.

درمان کبد چرب

در حال حاضر هیچ دارویی برای درمان بیماری کبد چرب تصویب نشده است. برای تهیه و آزمایش داروی این بیماری تحقیقات بیشتری لازم است. در بسیاری از موارد، تغییر شیوه زندگی می‌تواند به بهبود این بیماری کمک کند. به عنوان مثال ممکن است پزشک به شما توصیه کند که:

-مصرف الکل را کاهش داده یا از مصرف آن خودداری کنید.

-وزن خود را کاهش دهید.

– در رژیم غذایی خود تغییراتی ایجاد کنید.

اگر فرد دچار عوارض شدید بیماری کبد چرب باشد، ممکن است درمان­‌های دیگری تجویز شود. مثلا در بعضی از موارد برای درمان سیروز کبدی، علاوه بر تغییر سبک زندگی، دارو و عمل جراحی هم توصیه می‌­شود. سیروز کبدی ممکن است به نارسایی کبد منجر شود. در این موارد، گاهی تنها راه باقیمانده، پیوند کبد خواهد بود.


مصرف آب میوه‌­ها و سبزیجات تازه برای بهبود کبد چرب

مصرف آب میوه‌­ها و سبزیجات تازه به ویژه در مراحل اولیه بیماری می­‌تواند باعث بهبود کبد چرب شود.

 

عوامل خطر زای ابتلا به کبد چرب

نوشیدن مقادیر زیاد الکل مهم‌­ترین عامل در ابتلای افراد به کبد چرب است. علاوه بر این، قرار گرفتن در گروه­‌های زیر هم می‌­تواند ریسک ابتلا را افزایش دهد:

-افراد دارای اضافه وزن

-کسانی که به انسولین مقاومت دارند یا به دیابت نوع دو مبتلا هستند.

-خانم­‌های باردار یا کسانی که مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک هستند.

-کسانی که سابقه ابتلا به هپاتیت C دارند.

-افرادی که سطح کلسترول، تری گلیسرید و قند خون آن­ها بالاست.

-افراد مبتلا به سندروم متابولیک و کسانی که سابقه خانوادگی ابتلا به کبد چرب دارند.

 

پیشگیری از کبد چرب

تغییر سبک زندگی، ساده­‌ترین کار برای حفظ سلامت بدن و جلوگیری از ابتلا به بسیاری از بیمار­ها از جمله کبد چرب است. کنترل وزن و پیشگیری از افزایش آن، کاهش میزان مصرف الکل، رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی که میزان کالری، چربی اشباع و ترانس کمی داشته باشد و حداقل 30 دقیقه ورزش روزانه از مهم­‌ترین روش‌­ها برای داشتن یک سبک زندگی سالم هستند.

بهتر است که همه افراد، به ویژه کسانی که در معرض ابتلا به کبد چرب هستند رژیم غذایی سرشار از سبزی­‌ها و میوه‌­های تازه، حبوبات و غلات کامل داشته باشند. مصرف کربوهیدرات‌­های تصفیه شده مانند شیرینی­‌ها، برنج و نان سفید را محدود کنند و مصرف چربی­‌های اشباع شامل گوشت قرمز و بسیاری از محصولات حیوانی را نیز تا حد امکان کاهش دهند.

بیماری کبد چرب در مراحل اولیه به سادگی و به کمک تغییر عادات غذایی و سبک زندگی قابل درمان است. تشخیص به موقع، مانع از پیشرفت و آسیب­‌های شدیدتر به بافت کبد و عوارض ناشی از آن خواهد بود. بنابراین، هر چه زودتر برای درمان اقدام صورت گیرد، احتمال بهبود و رفع عارضه بیشتر است. چنان­چه در زمینه این بیماری و مسائل مربوط به آن نیاز به مشاوره با پزشک متخصص داشته باشید، می­‌توانید در کوتاه‌­ترین زمان ممکن، به آسانی از طریق وب­سایت و اپلیکیشن مشوِرَپ با پزشکان حاذق این حوزه گفت‌­وگو و پاسخ سوالاتتان را دریافت کنید.

منابع

healthline.com

medlineplus.gov

به اشتراک بگذارید
  •  
  •  

سامانه مشاوره روانشناسی آنلاین مشوِرَپ با گلچین کردن زبده‌ترین متخصصان توانسته بستر امنی را فراهم کند.
با استفاده از این سامانه هم‌میهنان داخل و خارج کشور قادر خواهند بود در هر ساعت از شبانه روز مشاوره آنلاین بگیرند.
تنها ملزومات برای مشاوره گرفتن داشتن گوشی هوشمند، اتصال اینترنت و صرف هزینه‌ای مقرون به صرفه است.

0
افکار شما را دوست دارم ، لطفا نظر دهیدx
()
x